Bốn năm tiến trình hội nhập châu Âu của Moldova: Những bước tiến kỹ thuật và các yếu tố địa chính trị

Ngày 3 tháng 3 năm 2026 đánh dấu cột mốc tròn bốn năm kể từ khi Cộng hòa Moldova chính thức nộp đơn xin gia nhập Liên minh châu Âu (EU), một sáng kiến quan trọng được Tổng thống Maia Sandu khởi xướng vào ngày 3 tháng 3 năm 2022. Chặng đường này ghi nhận những bước tiến đáng kể trong nỗ lực hội nhập, ngay cả khi khu vực vẫn đang đối mặt với những căng thẳng địa chính trị kéo dài liên quan đến cuộc xung đột tại Ukraine. Phó Thủ tướng phụ trách hội nhập châu Âu, bà Cristina Gherasimov, người đảm nhận cương vị này từ tháng 2 năm 2024, khẳng định rằng sự ủng hộ từ tất cả 27 quốc gia thành viên EU đã minh chứng cho vị thế của Moldova như một đối tác nghiêm túc, có đủ năng lực thực hiện các cải cách cần thiết.

Tiến trình hội nhập của Moldova đã diễn ra với tốc độ nhanh chóng và đầy ấn tượng: quốc gia này đã nhận được tư cách ứng cử viên vào tháng 6 năm 2022 và bắt đầu các cuộc đàm phán gia nhập toàn diện vào tháng 12 năm 2023. Đến cuối năm 2025, quá trình rà soát toàn bộ hệ thống pháp luật châu Âu đã hoàn tất, tạo điều kiện thuận lợi để chuyển sang các cuộc tham vấn kỹ thuật theo từng nhóm lĩnh vực cụ thể. Theo dữ liệu công bố đầu tháng 3 năm 2026, các cuộc đàm phán kỹ thuật cho ba nhóm đầu tiên gồm "Giá trị cốt lõi", "Thị trường nội khối" và "Quan hệ đối ngoại" đã kết thúc thành công. Bà Gherasimov cũng thông báo rằng các cuộc thảo luận về ba nhóm còn lại dự kiến sẽ bắt đầu trong vài tuần tới, đưa quốc gia này tiến gần hơn đến mục tiêu hoàn tất đàm phán vào đầu năm 2028 theo lộ trình của Ủy ban Châu Âu.

Những lợi ích thiết thực từ định hướng châu Âu đã bắt đầu tác động trực tiếp và tích cực đến đời sống người dân cũng như hoạt động kinh doanh. Kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, Moldova chính thức tham gia khu vực "Roaming like home", giúp xóa bỏ hoàn toàn các chi phí chuyển vùng di động bổ sung khi liên lạc trong khối EU. Hơn nữa, từ ngày 6 tháng 10 năm 2025, quốc gia này đã trở thành một phần vận hành của Khu vực thanh toán chung bằng đồng Euro (SEPA). Điều này giúp các giao dịch chuyển tiền xuyên biên giới bằng đồng Euro trở nên rẻ và nhanh chóng hơn, với số liệu năm 2024 ghi nhận tổng giá trị đạt 11,8 tỷ Euro thông qua 830.000 giao dịch. Ngân hàng Quốc gia Moldova ước tính việc hội nhập này sẽ giúp các doanh nghiệp xuất khẩu trong nước tiết kiệm khoảng 20 triệu Euro mỗi năm nhờ giảm thiểu chi phí giao dịch.

Tuy nhiên, những nỗ lực hội nhập không mệt mỏi này diễn ra trong bối cảnh Moldova phải đối mặt với các thách thức ngoại cảnh cực kỳ nghiêm trọng, bao gồm cuộc khủng hoảng năng lượng giai đoạn 2022–2025 do việc cắt giảm nguồn cung khí đốt từ tập đoàn Gazprom, khiến lạm phát có thời điểm chạm ngưỡng gần 35%. Để ứng phó với những cú sốc này, "Nền tảng hỗ trợ Moldova" đã được thành lập theo sáng kiến của các nước Romania, Pháp và Đức, chính thức ra mắt vào ngày 5 tháng 4 năm 2022 tại Berlin. Với sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ Hoa Kỳ, nền tảng này tập trung huy động sự hỗ trợ về chính trị, kỹ thuật và tài chính, bao gồm cả kế hoạch đầu tư trị giá 1,9 tỷ Euro như Nghị sĩ châu Âu Siegfried Mureșan đã từng đề cập.

Dù đạt được nhiều thành tựu, các rào cản chính trị trên con đường gia nhập EU, điển hình là quan điểm của Hungary, vẫn là một vấn đề cần được theo dõi sát sao. Dự kiến, kết quả cuộc bầu cử tại Hungary vào tháng 4 năm 2026 có thể đóng vai trò then chốt trong việc khai thông giai đoạn chính trị tiếp theo liên quan đến "cách tiếp cận trọn gói" đối với Ukraine. Trong bối cảnh tiến trình hội nhập được đẩy nhanh, xã hội Moldova cũng xuất hiện những kịch bản quyết liệt hơn nhằm đảm bảo an ninh quốc gia trước các biến động vùng. Các nỗ lực ngoại giao do bà Cristina Gherasimov điều phối hiện bao gồm việc thúc đẩy các đại sứ Moldova tại các thủ đô EU tích cực truyền thông về lộ trình cải cách nhằm duy trì và củng cố sự ủng hộ cần thiết từ các đối tác quốc tế.