Hội đồng Tổng thống Chuyển tiếp Haiti giải thể, trao toàn quyền hành pháp cho Thủ tướng Alix Didier Fils-Aimé với sự ủng hộ từ Hoa Kỳ

Vào thứ Bảy, ngày 7 tháng 2 năm 2026, Hội đồng Tổng thống Chuyển tiếp (TPC) của Haiti đã chính thức kết thúc nhiệm kỳ trong bối cảnh quốc gia vùng Caribe này vẫn đang chìm trong bất ổn chính trị và bạo lực leo thang từ các băng nhóm vũ trang. Cơ quan gồm chín thành viên này, vốn nắm quyền điều hành đất nước từ tháng 4 năm 2024, đã thực hiện việc chuyển giao toàn bộ quyền hành pháp cho Thủ tướng Alix Didier Fils-Aimé. Trong buổi lễ bàn giao chính thức, Chủ tịch Hội đồng Laurent Saint-Cyr đã nhấn mạnh rằng ưu tiên hàng đầu hiện nay là khôi phục an ninh quốc gia, thúc đẩy đối thoại chính trị và chuẩn bị cho các cuộc bầu cử quan trọng sắp tới nhằm đưa đất nước thoát khỏi bóng tối của sự hỗn loạn.

Ông Fils-Aimé, người giữ chức Thủ tướng từ tháng 11 năm 2024, hiện đang nắm giữ quyền lực tập trung để dẫn dắt đất nước vượt qua giai đoạn khó khăn nhất trong lịch sử hiện đại. Sự thay đổi này là kết quả của một cuộc khủng hoảng nội bộ căng thẳng đạt đỉnh điểm vào cuối tháng 1 năm 2026, khi một số thành viên của TPC nỗ lực bãi nhiệm ông khỏi vị trí đứng đầu chính phủ. Tuy nhiên, chính phủ Hoa Kỳ đã công khai phản đối động thái này và khẳng định sự ủng hộ mạnh mẽ đối với vị Thủ tướng như một nhân tố then chốt để duy trì sự ổn định tối thiểu. Trước đó, vào ngày 25 tháng 1, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã thu hồi thị thực của hai thành viên TPC với cáo buộc có liên hệ mật thiết với các băng đảng tội phạm, một hành động cho thấy sự quyết liệt của Washington trong việc bảo vệ lộ trình ổn định chính trị trước khi Hội đồng này chính thức giải thể.

Thách thức mà nhà lãnh đạo duy nhất của Haiti phải đối mặt hiện nay là vô cùng lớn khi các nhóm tội phạm đang kiểm soát khoảng 90% diện tích thủ đô Port-au-Prince tính đến đầu năm 2026. Hệ quả nhân đạo từ sự thống trị của các băng nhóm là rất thảm khốc với khoảng 1,4 triệu người, tương đương 10% dân số toàn quốc, đang phải rời bỏ nhà cửa và đối mặt với tình trạng thiếu lương thực trầm trọng. Theo các số liệu thống kê đáng báo động, bạo lực băng đảng trong năm 2025 đã khiến ít nhất 4.384 người thiệt mạng và 1.899 người bị thương chỉ tính riêng trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9, làm trầm trọng thêm tình trạng khủng hoảng vốn đã bắt đầu kể từ sau vụ ám sát Tổng thống Jovenel Moïse vào năm 2021.

Ông Fils-Aimé, cựu lãnh đạo Phòng Thương mại Haiti, giờ đây gánh vác trọng trách nặng nề trong việc tổ chức cuộc tổng tuyển cử quốc gia đầu tiên kể từ năm 2016. Sự chuyển dịch quyền lực này diễn ra dưới sự giám sát chặt chẽ của quốc tế, minh chứng là sự hiện diện của các tàu chiến Hoa Kỳ, bao gồm tàu khu trục USS Stockdale, tại vùng biển Haiti trong khuôn khổ chiến dịch mang tên "Southern Spear". TPC vốn được thành lập vào tháng 4 năm 2024 với sự bảo trợ của Cộng đồng Caribe (CARICOM), Hoa Kỳ, Canada, Pháp và Brazil nhằm tái lập trật tự, nhưng việc Hội đồng không thể ngăn chặn bạo lực — với 90% Port-au-Prince vẫn nằm dưới sự kiểm soát của băng đảng vào tháng 7 năm 2025 — đã dẫn đến sự kết thúc của mô hình lãnh đạo tập thể. Giờ đây, mọi hy vọng về việc khôi phục luật pháp và trật tự tại Haiti đều được đặt lên vai của một cá nhân duy nhất trong một giai đoạn lịch sử đầy biến động và đầy rẫy rủi ro.