Chỉ số Xung đột Toàn cầu Lên Mức Kỷ lục Năm 2025 Giữa Bối cảnh Leo thang Chiến tranh Thương mại, Theo Báo cáo của MBI

Công ty Michael Bauer International (MBI) vừa công bố báo cáo “Cân bằng An ninh 2025”, trong đó ghi nhận sự gia tăng căng thẳng chính trị toàn cầu ở mức chưa từng có trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9 năm 2025. Trong khoảng thời gian này, thế giới đã chứng kiến tổng cộng 1.450 sự cố chính trị đang diễn ra. Sự gia tăng về số lượng này không chỉ đi kèm với việc gia tăng các cuộc chiến tranh đang hoạt động mà còn là sự leo thang mạnh mẽ của các công cụ gây áp lực phi quân sự, đặc biệt là trong lĩnh vực thương mại quốc tế.

Một chỉ số quan trọng cho thấy sự trầm trọng hóa tình hình là số lượng các cuộc chiến tranh toàn diện đã tăng lên 89, ảnh hưởng đến 31 quốc gia. Con số này cao hơn 11 sự cố so với tổng số ghi nhận trong cả năm trước đó. Đáng chú ý, có tới 70 cuộc xung đột mới bùng phát trong kỳ báo cáo, trong khi chỉ có 18 cuộc được giải quyết, cho thấy động lực leo thang đang chiếm ưu thế hơn hẳn động lực giải quyết. Thậm chí, chín cuộc xung đột đã lần đầu tiên vượt qua ngưỡng được định nghĩa là “chiến tranh” trong năm 2025, báo hiệu sự ăn sâu của các vấn đề kéo dài.

Báo cáo đặc biệt chú trọng đến sự gia tăng căng thẳng trong cuộc đối đầu kinh tế và thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Việc áp thuế đã đạt đến điểm tới hạn: Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã áp đặt mức thuế 145% đối với hàng hóa Trung Quốc, và Bắc Kinh đáp trả bằng cách tăng thuế lên 125% đối với các sản phẩm của Mỹ. Mặc dù các biện pháp này đã tạm thời được đình chỉ nhờ một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời vào ngày 12 tháng 5, nhưng các dự báo cho thấy chúng có thể dẫn đến việc sụt giảm 0,2% tổng kim ngạch thương mại toàn cầu.

Trong số các điểm nóng bạo lực, tình hình tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) trở nên nghiêm trọng hơn. Cuộc xung đột có sự tham gia của phiến quân M23, được Rwanda hậu thuẫn, đã dẫn đến việc chiếm đóng thành phố Goma vào tháng 1 năm 2025. Trong khi đó, cuộc nội chiến ở Sudan, vốn bắt đầu từ tháng 4 năm 2023, tiếp tục làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nhân đạo, khiến hơn 12 triệu người phải di tản trong nước và hơn 3 triệu người khác phải chạy trốn ra nước ngoài.

Tiến sĩ Nicholas Schwank, chuyên gia hàng đầu về rủi ro chính trị tại MBI và là người từng đứng đầu Viện Nghiên cứu Xung đột Quốc tế Heidelberg, nhấn mạnh rằng các cuộc chiến tranh chỉ là phần nổi của một hiện tượng rộng lớn hơn. Phân tích của MBI đã ghi nhận 523 hành vi khủng hoảng bạo lực chưa đạt đến ngưỡng chiến tranh, bao gồm khoảng 140 cuộc xung đột biểu tình. Dữ liệu bao quát giai đoạn từ tháng 7 năm 2024 đến tháng 6 năm 2025 cho thấy tỷ lệ tử vong gia tăng: gần 240.000 ca tử vong liên quan đến các sự kiện bạo lực đã được ghi nhận, tăng khoảng 23% so với năm trước đó.

Sự leo thang xung đột trong năm 2025 còn được đánh dấu bằng tính quốc tế hóa sâu rộng, với 78 quốc gia bị cuốn vào các cuộc xung đột ngoài biên giới của mình. Trong khi khu vực Đông Á và Thái Bình Dương duy trì tốc độ xung đột tương đối thấp, thì các khu vực Châu Âu và Trung Á, cùng với Trung Đông và Bắc Phi, lại cho thấy sự gia tăng đột biến về mức độ căng thẳng. Sự bất ổn đa tầng này đang định hình một trật tự an ninh quốc tế mới, có phần hỗn loạn và khó lường hơn.