MBI Raporuna Göre, Ticaret Savaşlarının Tırmanmasıyla Küresel Çatışma Endeksi 2025'te Rekor Seviyeye Ulaştı

Michael Bauer International (MBI) tarafından yayımlanan “Güvenlik Dengesi 2025” raporu, küresel siyasi gerilimin analizini sunarak Ocak-Eylül 2025 döneminde benzeri görülmemiş bir artış kaydetti. Bu dokuz aylık süre zarfında dünya genelinde 1.450 devam eden siyasi olay kayıtlara geçti. Bu niceliksel yükseliş, yalnızca aktif savaşların sayısının artmasıyla değil, aynı zamanda özellikle uluslararası ticaret alanında askeri olmayan baskı araçlarının da hızla yoğunlaşmasıyla kendini gösterdi.

Gerilimin artışını gösteren temel bir gösterge, tam ölçekli savaşların sayısının 31 devleti etkileyerek 89’a ulaşması oldu. Bu rakam, bir önceki yılın tamamındaki kayıtlardan 11 olay daha fazla. Rapor dönemi boyunca 70 yeni çatışma başlarken, yalnızca 18’i sona erdi; bu durum, çözüm dinamiklerine kıyasla tırmanma eğiliminin baskın olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Dahası, dokuz çatışmanın 2025 yılında ilk kez “savaş” eşiğine ulaşması, mevcut uzun vadeli sorunların derinleştiğine işaret ediyor.

Raporda, özellikle Amerika Birleşik Devletleri ile Çin arasındaki ticaret ve ekonomik cepheleşmenin yoğunlaştığı vurgulanıyor. Tarife savaşları kritik bir noktaya ulaştı: Donald Trump yönetimindeki ABD, Çin menşeli mallara yüzde 145 oranında ek vergi uygularken, Pekin de buna karşılık Amerikan ürünlerine yüzde 125 oranında zam yaptı. 12 Mayıs’ta geçici bir ateşkesle kısmen durdurulan bu tedbirlerin, küresel ticaret hacminde yüzde 0,2’lik bir kayba yol açacağı öngörülüyor.

Şiddet olaylarının odak noktaları arasında, Ruanda’nın desteklediği M23 isyancılarının karıştığı ve Ocak 2025’te Goma’nın ele geçirilmesiyle sonuçlanan Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki (DKC) durumun kötüleşmesi dikkat çekiyor. Sudan’da ise Nisan 2023’te başlayan iç savaş devam ediyor. Bu durum, insani krizi derinleştirerek 12 milyondan fazla insanı ülke içinde yerinden ederken, 3 milyondan fazlasının da yurt dışına kaçmasına neden oldu.

Daha önce Heidelberg Uluslararası Çatışma Araştırma Enstitüsü’nün başkanlığını yapmış olan MBI’ın Baş Siyasi Risk Uzmanı Dr. Nicholas Schwank, savaşların daha geniş bir olgunun sadece görünen yüzü olduğunu belirtiyor. MBI analizi, savaş eşiğine ulaşmamış 523 şiddet krizi tespit etti; bu krizlerin yaklaşık 140’ı protesto çatışmalarından oluşuyordu. Temmuz 2024’ten Haziran 2025’e kadar olan veriler, şiddet olaylarına bağlı ölümlerde ciddi bir artış olduğunu gösteriyor: Kayıtlara geçen yaklaşık 240.000 ölüm, bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 23’lük bir artışı temsil ediyor.

2025’teki çatışmaların tırmanışı, aynı zamanda uluslararası bir boyut kazanmasıyla da karakterize ediliyor; 78 ülke sınırları ötesindeki çatışmalara dahil oldu. Doğu Asya ve Pasifik bölgelerinde çatışma hızları nispeten düşük seyrederken, Avrupa ve Orta Asya ile Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgeleri gerilimde keskin bir yükseliş sergiledi. Bu çok katmanlı istikrarsızlık ortamı, uluslararası güvenlik manzarasını daha çalkantılı yeni bir şekle büründürüyor.