Úc và Canada thắt chặt liên minh chiến lược thông qua khoáng sản thiết yếu và hợp tác quốc phòng

Vào thứ Năm, ngày 5 tháng 3 năm 2026, Úc và Canada đã chính thức củng cố mối quan hệ đối tác chiến lược bằng việc ký kết một loạt các thỏa thuận quan trọng. Những hiệp định này không chỉ nhằm đảm bảo tính bền vững cho chuỗi cung ứng các nguồn tài nguyên thiết yếu mà còn hướng tới việc làm sâu sắc hơn nữa sự hợp tác trong lĩnh vực quốc phòng. Trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến sự "cạnh tranh giữa các cường quốc", bước đi này đã định vị hai quốc gia như những "cường quốc tầm trung" có sự phối hợp chặt chẽ và nhất quán trên trường quốc tế.

Chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Canada Mark Carney đã trở thành một dấu mốc lịch sử khi ông có bài phát biểu trước Quốc hội Úc, đánh dấu lần đầu tiên một nhà lãnh đạo Canada thực hiện điều này kể từ năm 2007. Trong bài phát biểu của mình, Thủ tướng Carney nhấn mạnh rằng trước những áp lực từ sự đối đầu của các nước lớn, các quốc gia tầm trung cần phải liên kết lại để gia tăng sức mạnh tổng thể thay vì cạnh tranh để giành lấy sự ủng hộ từ bên ngoài. Trọng tâm của các thỏa thuận lần này là việc Úc chính thức gia nhập Liên minh Khoáng sản Thiết yếu G7 do Canada khởi xướng vào năm 2025, một tổ chức được thành lập với mục tiêu đa dạng hóa chuỗi cung ứng và giảm bớt sự phụ thuộc vào các nguồn cung độc quyền, đặc biệt là từ Trung Quốc.

Hiện tại, Úc và Canada đang nắm giữ vị thế quan trọng trên thị trường tài nguyên khi cùng nhau cung cấp khoảng một phần ba sản lượng lithium và uranium toàn cầu, đồng thời chiếm hơn 40% sản lượng quặng sắt thế giới. Để bảo vệ lợi ích quốc gia, Úc đã phân bổ ngân sách 1,2 tỷ đô la Úc nhằm xây dựng kho dự trữ chiến lược cho các khoáng sản quan trọng như antimon, gali và các nguyên tố đất hiếm. Quỹ này sẽ được phối hợp chặt chẽ với chế độ tích trữ quốc phòng của Canada. Bộ trưởng Năng lượng và Khai khoáng Canada, ông Tim Hodgson, cho biết mô hình liên minh sản xuất này mang lại hiệu quả cao hơn so với việc chỉ thiết lập mức giá sàn, bởi nó cho phép điều phối linh hoạt năng lực sản xuất và thu mua giữa các bên.

Mối quan hệ hợp tác song phương còn mở rộng mạnh mẽ sang lĩnh vực an ninh và công nghệ, bao gồm an ninh hàng hải, thương mại và trí tuệ nhân tạo (AI). Một điểm nhấn quan trọng trong chương trình hợp tác quốc phòng là kế hoạch đào tạo nhân sự cho Lực lượng Vũ trang Canada vận hành hệ thống Radar tầm xa Bắc cực (A-OTHR) tại các cơ sở của Úc, dự kiến bắt đầu từ giữa năm 2026. Hệ thống này được xây dựng dựa trên các nguyên lý kỹ thuật tương tự như mạng lưới JORN của Úc, đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao năng lực bảo vệ chủ quyền lãnh thổ phía Bắc của Canada, như Đại tướng Jennie Carignan, Tham mưu trưởng Quốc phòng Canada, đã khẳng định.

Thủ tướng Úc Anthony Albanese, khi phát biểu cùng người đồng cấp Mark Carney, đã tuyên bố rằng trong một thế giới đầy rẫy những biến động, người dân Úc và Canada cần phải biết "tự lực cánh sinh, tin tưởng vào nội lực của chính mình và tin tưởng lẫn nhau". Mối quan hệ đối tác này không chỉ dựa trên các giá trị chính trị tương đồng mà còn được củng cố bởi tư cách thành viên chung trong mạng lưới tình báo chiến lược "Five Eyes". Sự tin cậy này là nền tảng vững chắc để hai nước cùng nhau đối phó với các thách thức an ninh phi truyền thống và bảo vệ trật tự dựa trên luật lệ.

Kết thúc hội nghị tại Sydney, hai nhà lãnh đạo cũng hoan nghênh việc thắt chặt quan hệ giữa Viện An toàn AI của Úc và Canada thông qua một bản ghi nhớ (MOU) mới về hợp tác kỹ thuật. Sự kiện này tái khẳng định quyết tâm của Ottawa và Canberra trong việc thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng trước những "cuộc khủng hoảng liên tiếp". Việc phát triển các công nghệ chung trong lĩnh vực quốc phòng và công nghiệp khoáng sản sẽ là chìa khóa để cả hai quốc gia duy trì lợi thế cạnh tranh và đảm bảo an ninh quốc gia trong tương lai dài hạn.