Tiến trình đàm phán Mỹ-Iran gián tiếp: Tín hiệu ngoại giao và áp lực quân sự

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, đang trong nhiệm kỳ không liên tục thứ hai, đã công bố những dấu hiệu tiến triển tích cực trong các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Washington và Tehran, với sự điều phối của các phái bộ Pakistan. Thông tin này được tờ Financial Times đăng tải vào Chủ nhật, giờ địa phương, trong bối cảnh căng thẳng khu vực leo thang sau các cuộc không kích chung Mỹ-Israel vào Iran hồi tháng 2 năm 2026. Ông Trump xác nhận các kênh đối thoại đang hoạt động thông qua các “sứ giả” Pakistan, dù không cung cấp chi tiết cụ thể về việc đạt được thỏa thuận ngừng bắn ngay lập tức để tái mở cửa Eo biển Hormuz, mà chỉ gợi ý rằng “một thỏa thuận có thể được thực hiện khá nhanh chóng”.

Cùng ngày, ông Trump tuyên bố quân đội Mỹ đã thực hiện không kích 13.000 mục tiêu và còn khoảng 3.000 mục tiêu nữa cần triệt hạ, cho thấy một chiến dịch quân sự quy mô lớn đang diễn ra. Đồng thời, ông Trump đề cập đến việc Iran đã cho phép 20 tàu chở dầu mang cờ Pakistan đi qua Eo biển Hormuz như một “món quà” thể hiện “sự tôn trọng” đối với Nhà Trắng, một con số được ghi nhận là tăng gấp đôi so với thông tin trước đó. Sự gián đoạn tại Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải năng lượng chiến lược toàn cầu, đã làm giảm lưu lượng tàu chở dầu tới 70% và đẩy giá dầu thô Brent vượt mốc 126 USD/thùng vào ngày 8 tháng 3 năm 2026.

Cốt lõi của những nhượng bộ ngoại giao được cho là liên quan đến Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Nghị viện Iran, người được một số cơ quan tình báo Mỹ coi là một nhân vật trung tâm trong cấu trúc lãnh đạo thời chiến và là đối tác đàm phán tiềm năng. Tuy nhiên, ông Ghalibaf đã công khai phủ nhận các cuộc đàm phán trực tiếp, gọi những thông tin này là “tin giả” nhằm thao túng thị trường tài chính và dầu mỏ, đồng thời cảnh báo rằng lực lượng Iran đang chờ đợi để “thiêu đốt binh lính Mỹ” nếu xảy ra một cuộc xâm lược trên bộ. Ông Ghalibaf cũng bác bỏ khuôn khổ hòa bình 15 điểm mà Mỹ đề xuất.

Bên cạnh những tín hiệu ngoại giao, các quan chức Iran vẫn giữ lập trường cứng rắn. Quyền Bộ trưởng Quốc phòng Iran, Thiếu tướng Seyyed Majid Ibn Reza, người được bổ nhiệm vào ngày 2 tháng 3 năm 2026 sau cái chết của người tiền nhiệm trong các cuộc không kích chung Mỹ-Israel, đã lên án “sự gây hấn quân sự tàn bạo” trong cuộc điện đàm với Bộ trưởng Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ Yasar Guler. Tướng Reza khẳng định quyền tự vệ “không thể tước bỏ” của Iran trước hành vi vi phạm luật pháp quốc tế rõ ràng.

Các nỗ lực ngoại giao nhằm giảm leo thang căng thẳng còn có sự tham gia của Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và Saudi Arabia, với Pakistan đóng vai trò trung gian chính, sẵn sàng đăng cai các cuộc đàm phán thực chất tại Islamabad trong những ngày tới. Trong một diễn biến khác, Tổng thống Trump đã đưa ra nhận định lạc quan về sự thay đổi trong giới lãnh đạo Iran, cho rằng nhóm lãnh đạo hiện tại “rất hợp lý” và là “một nhóm người mới”, đồng thời ám chỉ rằng con trai của Lãnh tụ Tối cao Khamenei đang “gặp rắc rối rất nghiêm trọng” và “bị thương nặng”. Sự mâu thuẫn giữa tuyên bố lạc quan của Trump và báo cáo bác bỏ đàm phán từ Tehran cho thấy tính phức tạp của tiến trình ngoại giao.

Trong khi đó, việc Mỹ triển khai tàu đổ bộ USS Tripoli chở khoảng 3.500 lính thủy đánh bộ tới Trung Đông cho thấy Washington đang cân nhắc các phương án quân sự tiếp theo. Các cuộc biểu tình “Không Vua” phản đối chính sách chiến tranh của Tổng thống Trump vẫn tiếp diễn trên toàn quốc vào Thứ Bảy, ngày 28 tháng 3 năm 2026.