Pakistan Arabuluculuğunda ABD-İran Dolaylı Görüşmelerinde İlerleme ve Askeri Baskı

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Pakistanlı elçiler aracılığıyla yürütülen ABD ile İran arasındaki dolaylı müzakerelerde "olumlu ilerleme" kaydedildiğini iddia etti. Financial Times'ın Pazar günü aktardığı bilgiye göre, Trump, Pakistan temsilcileri vasıtasıyla görüşmelerin devam ettiğini teyit etti. Başkan, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik acil bir ateşkes anlaşmasının detaylarını vermezken, "bir anlaşmanın oldukça çabuk yapılabileceği" yönünde iyimser bir tablo çizdi. Bu diplomatik çabalar sürerken, Trump askeri baskının devam ettiğini belirterek, "Geriye kalan yaklaşık 3.000 hedefimiz var -- 13.000 hedefi bombaladık -- ve gidilecek birkaç bin hedef daha var" açıklamasını yaptı.

Başkan Trump, aynı gün, İran'ın Beyaz Saray'a bir "hediye" olarak Pakistan bandıralı 10 petrol tankerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçişine izin verdiğini iddia ettiği önceki beyanlarına atıfta bulundu. Trump, bu tavizin İran Meclis Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf'a atfedildiğini belirterek, İran'ın daha sonra bu sayıyı ikiye katladığını kaydetti. Ghalibaf, kamuoyunda doğrudan müzakereleri reddetmiş olsa da, İran'ın savaş dönemi liderlik yapısında merkezi bir figür olarak tanımlanmaktadır.

Öte yandan, İran'ın Vekil Savunma Bakanı Tümgeneral Seyyed Majid Ibn Reza, Türkiye Savunma Bakanı Yaşar Güler ile yaptığı bir telefon görüşmesinde İran'a yönelik "zalimce askeri saldırganlığı" kınadı. Tümgeneral Reza, İran'ın uluslararası hukukun açık bir ihlali olarak gördüğü bu duruma karşı "doğuştan gelen" kendini savunma hakkını kullandığını belirtti. General Ibn Reza, ABD-İsrail ortak hava saldırılarında selefi Aziz Nasirzadeh'in öldürülmesinin ardından 2 Mart 2026'da göreve atanmıştı.

Küresel ekonomik baskıyı hafifletmek ve tanker geçişlerini güvence altına almak amacıyla Pakistan, Türkiye ve Mısır'ın diplomatik girişimleri devam etmektedir. Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, 26 Mart 2026'da yaptığı açıklamada, ABD ile İran arasında İslamabad'ın arabuluculuğunda dolaylı görüşmelerin yürütüldüğünü resmen teyit etti ve Türkiye ile Mısır'ın da bu çabalara destek verdiğini belirtti. Washington'un İran'a sunduğu 15 maddelik bir ateşkes planının İran tarafından değerlendirildiği bilgisi de Dar tarafından paylaşılırken, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi herhangi bir "müzakere" yürütüldüğü iddiasını reddetti.

Bu arada, Pazar günü, 29 Mart 2026'da, Trump, ABD ordusunun İran'da birçok "uzun süredir aranan hedefi" 'imha ettiğini' iddia etti ve İran'ın askeri kapasitesinin önemli ölçüde zayıflatıldığını öne sürerek, 'tüm Donanma ve Hava Kuvvetleri' ile 'füzelerinin çoğunun' etkisiz hale getirildiğini iddia etti. Trump, mevcut yönetimin "çok makul" olduğunu ve "yeni bir insan grubunu" temsil ettiğini belirterek bir tür "rejim değişikliğine" işaret etti.

İran Meclis Başkanı Ghalibaf ise ABD'yi diplomasinin perdesi altında bir "kara işgali" planlamakla suçladı ve İran kuvvetlerinin "Amerikan askerlerinin karaya çıkmasını beklediğini ve onları ateşe vermeye hazır olduğunu" söyledi. İran'ın petrol tankerlerine yönelik kısıtlamalar, Şubat sonu itibarıyla Hürmüz Boğazı'ndan günlük geçişleri %40-50 oranında azaltmış ve Brent petrol fiyatlarını 2 Mart 2026'da varil başına 80 doların üzerine çıkarmıştı. İran'ın Pakistan'a tanıdığı geçiş izni sonrası ise Pakistan Ulusal Gemi Şirketi'ne ait MT Shalimar gemisi petrol boşaltmak üzere Karaçi Limanı'na ulaşmış, MT Vienna Wood ise yüksek hızlı dizel taşıyarak demir atmayı beklerken, MT Khairpur da petrol boşaltımını tamamlamıştır.

Bu savaş, 28 Şubat 2026'daki ortak ABD-İsrail saldırılarıyla başlamış ve küresel ekonomide büyük bir bozulmaya neden olmuştur. İç siyasette ise, 28 Mart 2026 Cumartesi günü, Başkan Trump'ın savaş politikalarına karşı ülke çapında "Kral Yok" mitingleri devam etmiştir. Pakistan'ın arabuluculuk rolü, hem ABD hem de İran ile ilişki kurabilme yeteneği ve bölgesel temas ağı nedeniyle öne çıkmaktadır.