EU chính thức luật hóa lộ trình chấm dứt hoàn toàn khí đốt Nga vào cuối năm 2027

Ngày 26 tháng 1 năm 2026, tại Brussels, các bộ trưởng thuộc Liên minh Châu Âu đã chính thức thông qua một quy định mang tính lịch sử, thiết lập lệnh cấm toàn diện đối với việc nhập khẩu khí đốt tự nhiên từ Nga. Quyết định có tính ràng buộc pháp lý này đánh dấu sự kết thúc của một nỗ lực kéo dài nhiều năm nhằm củng cố chủ quyền năng lượng của khối, được thực hiện gần bốn năm kể từ khi cuộc xung đột toàn diện tại Ukraine bùng nổ vào tháng 2 năm 2022.

Các nội dung trọng yếu của văn bản quy định rằng mọi hoạt động nhập khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Nga phải được chấm dứt trước ngày 1 tháng 1 năm 2027. Đối với nguồn cung qua đường ống, thời hạn cuối cùng để dừng hoạt động là ngày 30 tháng 9 năm 2027, với một điều khoản ngoại lệ cho phép gia hạn đến ngày 1 tháng 11 năm 2027 dành cho các quốc gia thành viên gặp trở ngại trong việc lấp đầy kho dự trữ. Quy định cũng thiết lập hệ thống giám sát nghiêm ngặt cùng các biện pháp trừng phạt tài chính nặng nề: mức phạt tối thiểu là 2,5 triệu euro đối với cá nhân và ít nhất 40 triệu euro hoặc 3,5% tổng doanh thu hàng năm đối với các tập đoàn vi phạm.

Song song với tiến trình lập pháp, các nhà hoạt động từ tổ chức Greenpeace Bỉ đã tổ chức một chiến dịch phản đối ngay trước trụ sở Hội đồng EU, sử dụng các mô hình bơm hơi khổng lồ của Donald Trump và Vladimir Putin để thu hút sự chú ý. Bà Lisa Göldner, một chuyên gia về nhiên liệu hóa thạch tại Greenpeace Đức, nhận định rằng mặc dù việc loại bỏ khí đốt Nga là một bước đi cần thiết, nhưng châu Âu không được phép hình thành một sự phụ thuộc mới vào khí đốt hóa thạch từ Hoa Kỳ, đặc biệt là trong bối cảnh các tuyên bố chính trị liên quan đến ông Donald Trump.

Các dữ liệu thống kê đã xác nhận một sự chuyển dịch mang tính cấu trúc trong cơ cấu nhập khẩu: tỷ trọng khí đốt Nga trong tổng nguồn cung của EU đã giảm mạnh từ mức hơn 40% trước thời điểm chiến tranh xuống còn khoảng 13% vào năm 2025. Trong năm 2025, lần đầu tiên lượng LNG nhập khẩu từ Nga (đạt 19,9 tỷ mét khối) đã vượt qua khối lượng cung cấp qua đường ống (18,1 tỷ mét khối). Đồng thời, Ủy ban Châu Âu cũng ghi nhận mức tăng trưởng 25% trong việc nhập khẩu LNG từ Mỹ vào năm 2025, điều này làm gia tăng mối lo ngại của các nhà hoạt động về việc thay thế một sự phụ thuộc địa chính trị này bằng một sự phụ thuộc khác.

Các quốc gia thành viên EU có thời hạn đến ngày 1 tháng 3 năm 2026 để trình lên Ủy ban Châu Âu các kế hoạch hành động quốc gia về đa dạng hóa nguồn cung và đánh giá các rủi ro tiềm tàng. Tuy nhiên, quyết định này không đạt được sự đồng thuận hoàn toàn khi Slovakia và Hungary đã bỏ phiếu chống; trong đó, Slovakia dự kiến sẽ thách thức quy định này tại Tòa án Công lý Liên minh Châu Âu. Mặc dù quyết định ngày 26 tháng 1 năm 2026 giúp đẩy nhanh lộ trình từ bỏ nhiên liệu Nga, nó vẫn chưa giải quyết được triệt để vấn đề về cơ cấu tiêu thụ dài hạn và rủi ro bị ràng buộc vào nhiên liệu hóa thạch từ các nguồn cung cấp khác.