Kiến trúc sư Niall McLaughlin vinh dự nhận Huy chương Vàng Hoàng gia RIBA 2026

Niall McLaughlin, kiến trúc sư tài năng người Ireland, đã chính thức được xướng tên cho giải thưởng Huy chương Vàng Hoàng gia (Royal Gold Medal) năm 2026 của Viện Kiến trúc Hoàng gia Anh (RIBA). Đây là một trong những danh hiệu cao quý nhất trong giới kiến trúc toàn cầu, nhằm tôn vinh những cá nhân có đóng góp vượt bậc cho sự phát triển của ngành. Giải thưởng năm nay ghi nhận phương pháp tiếp cận độc đáo của McLaughlin, một sự kết hợp hài hòa giữa các cấu trúc hình học nghiêm ngặt, tính cảm thụ vật liệu và sự thấu hiểu sâu sắc về trải nghiệm sống của con người.

Trong suốt sự nghiệp của mình, Niall McLaughlin luôn ưu tiên làm việc với những hình khối cơ bản và bảng màu vật liệu tối giản nhưng đầy tinh tế. Ông không ngần ngại tìm cảm hứng từ các nguyên mẫu cổ điển và các tiền lệ lịch sử, đồng thời dành sự quan tâm tỉ mỉ đến từng chi tiết nhỏ nhất trong mỗi công trình. Dù các dự án của ông có vẻ ngoài đa dạng và mang tính chiết trung, chúng đều được gắn kết bởi một cảm giác thanh tao và khả năng cảm thụ không gian nhạy bén. Trong bài phát biểu của mình, vị tân chủ nhân Huy chương Vàng nhấn mạnh rằng việc xây dựng là một hành động mang tính tiếp diễn chứ không chỉ là tạo ra một vật thể tĩnh lặng. Theo ông, kiến trúc thực sự nằm ở quá trình hình thành và cách nó tác động đến nhận thức, văn hóa cũng như đời sống tinh thần của cộng đồng. Đôi khi, chính những chi tiết thầm lặng nhất lại là thứ tạo nên giá trị độc bản cho một công trình.

Một trong những đặc điểm nhận diện rõ nét nhất trong phong cách của Niall McLaughlin chính là nghệ thuật xử lý vật liệu và ánh sáng. Thư viện mới của Trường Cao đẳng Magdalene tại Cambridge, hoàn thành vào năm 2021 và được trao Giải thưởng Stirling năm 2022, là một minh chứng tiêu biểu. Tại đây, ông đã sử dụng các khối gạch đơn giản để tạo nên một không gian học thuật đầy chiều sâu với sự tương tác tuyệt vời của ánh sáng tự nhiên. Bên cạnh đó, Nhà nguyện Giám mục Edward King tại Oxford (2013) với cấu trúc hình bầu dục bằng gỗ dạng lưới cũng là một tác phẩm kinh điển, phô diễn kỹ năng bậc thầy trong việc sử dụng vật liệu tự nhiên để tạo ra bầu không khí tâm linh tĩnh lặng và trang nghiêm.

Sự sáng tạo của McLaughlin còn mở rộng sang các thử nghiệm về hình dáng và tính không gian nhẹ nhàng, điển hình là công trình Bandstand tại Bexhill (2001) với thiết kế thanh thoát tựa như một đám mây đang trôi. Tuy nhiên, dấu ấn nhân văn sâu sắc nhất có lẽ nằm ở Trung tâm lưu trú tạm thời cho người mắc bệnh Alzheimer tại Dublin (2011). Đây là một tổ hợp các gian nhà hình vuông góc cạnh, nơi kiến trúc sư đã dành mười năm để nghiên cứu và thấu hiểu trải nghiệm của những người bị sa sút trí tuệ. Qua dự án này, ông đã chuyển hóa sự đồng cảm của mình thành các giải pháp không gian an yên, giúp bệnh nhân cảm thấy an toàn và được tôn trọng trong môi trường sống của họ.

Hội đồng giám khảo của RIBA đã không tiếc lời khen ngợi và gọi văn phòng của Niall McLaughlin là một trong những xưởng thực hành kiến trúc đặc biệt nhất tại Vương quốc Anh hiện nay. Họ đánh giá cao sự thống nhất trong tư duy thiết kế của ông, nơi luôn có sự nhạy cảm tuyệt đối với bối cảnh địa điểm, vật liệu, kỹ nghệ thủ công, ánh sáng và hình khối. Những tác phẩm của ông không chỉ là những cấu trúc vật lý bền vững mà còn là những không gian giàu cảm xúc, góp phần định nghĩa lại giá trị của kiến trúc đương đại trong việc phục vụ đời sống con người.