Niall McLaughlin bekroond met de RIBA Royal Gold Medal 2026 voor zijn uitzonderlijke architecturale oeuvre

De Ierse architect Niall McLaughlin is geëerd met de prestigieuze Royal Gold Medal 2026 van het Royal Institute of British Architects (RIBA). Deze onderscheiding, die algemeen wordt beschouwd als de hoogste eer binnen de architectuurwereld, vormt een erkenning voor zijn buitengewone en langdurige bijdrage aan de discipline. McLaughlin wordt wereldwijd geprezen om zijn unieke benadering, waarin hij strakke geometrische vormen en de tactiele eigenschappen van materialen naadloos combineert met een diepgaand inzicht in de menselijke ervaring.

In zijn ontwerpproces maakt McLaughlin veelvuldig gebruik van fundamentele geometrische structuren en een ingetogen palet aan materialen. Hij deinst er niet voor terug om klassieke prototypen en historische precedenten te raadplegen, waarbij elk afzonderlijk detail van het bouwwerk met uiterste precisie wordt uitgewerkt. Hoewel zijn diverse projecten visueel van elkaar kunnen verschillen, worden ze allemaal gekenmerkt door een gedeelde elegantie en een scherp waarnemingsvermogen. De laureaat benadrukte zelf dat een gebouw geen statisch object is, maar een handeling. Volgens hem manifesteert architectuur zich in het proces van wording en in de wijze waarop het onze cultuur, cognitie en het dagelijks leven beïnvloedt. Hij merkt op dat het vaak de subtiele, stille details zijn die een gebouw werkelijk uniek maken.

Een cruciaal aspect van McLaughlins signatuur is de verfijnde interactie tussen materiaal en licht. Dit is duidelijk zichtbaar in de Nieuwe Bibliotheek van het Magdalene College in Cambridge (2021), een project dat in 2022 de prestigieuze Stirling Prize in de wacht sleepte. Hier creëerde hij bakstenen volumes die op een doordachte manier spelen met natuurlijk invallend licht. Een ander meesterwerk is de Bishop Edward King Chapel in Oxford (2013). Dit ovale gebouw met een houten roosterstructuur toont zijn ongekende vakmanschap in het werken met natuurlijke materialen om een serene sfeer te creëren.

Naast deze monumentale werken experimenteert McLaughlin ook met vorm en lichtheid, zoals te zien is in de Bandstand in Bexhill (2001), die door zijn luchtige ontwerp doet denken aan een zwevende wolk. Een project dat een bijzondere plek inneemt in zijn portfolio is het Alzheimer's Respite Centre in Dublin (2011). Dit centrum bestaat uit rustgevende, orthogonale paviljoens. McLaughlin wijdde maar liefst tien jaar aan het bestuderen van de behoeften en ervaringen van mensen met dementie om empathie om te zetten in ruimtelijke kwaliteit. Dit resulteerde in een omgeving die geborgenheid, rust en oriëntatie biedt aan de bewoners.

De jury van het RIBA bestempelt het bureau van McLaughlin als een van de meest bijzondere architectuurpraktijken in Groot-Brittannië. Zij loven de eenheid in zijn aanpak, waarbij een grote gevoeligheid voor de specifieke locatie, het materiaalgebruik, het ambacht, het licht en de vorm steeds de boventoon voert. Door deze integrale benadering slaagt McLaughlin erin om gebouwen te creëren die niet alleen functioneel zijn, maar ook een blijvende emotionele impact hebben op de gebruikers en hun omgeving. De erkenning door het RIBA onderstreept het belang van architectuur die de menselijke maat en de poëzie van de gebouwde omgeving viert.