Niall McLaughlin laureatem Złotego Medalu RIBA 2026: Triumf architektury opartej na empatii i detalu

Irlandzki architekt Niall McLaughlin został uhonorowany prestiżowym Złotym Medalem Królewskiego Instytutu Brytyjskich Architektów (RIBA) na rok 2026. To najwyższe wyróżnienie w świecie architektury przyznawane jest za wybitny wkład w rozwój tej dyscypliny. Jury doceniło unikalne podejście McLaughlina, które w harmonijny sposób łączy surową geometrię, zmysłową teksturę materiałów oraz głębokie zrozumienie ludzkich potrzeb i doświadczeń.

W swojej codziennej praktyce McLaughlin operuje podstawowymi formami geometrycznymi i prostymi zestawieniami materiałowymi. Architekt chętnie odwołuje się do klasycznych wzorców oraz historycznych precedensów, kładąc przy tym ogromny nacisk na precyzję wykonania każdego elementu konstrukcji. Choć jego realizacje bywają zróżnicowane pod względem wizualnym, wszystkie łączy poczucie elegancji oraz niezwykła wrażliwość na otoczenie. Laureat często powtarza, że budowanie to proces i działanie, a nie tylko tworzenie martwego obiektu. W jego ujęciu architektura kształtuje sposób, w jaki poznajemy świat, budujemy kulturę i funkcjonujemy w społeczeństwie, a o unikalności dzieła często decyduje subtelny, niemal niedostrzegalny detal.

Kluczowym aspektem twórczości Nialla McLaughlina jest mistrzowskie operowanie światłem i materią. Doskonałym tego przykładem jest Nowa Biblioteka Magdalene College w Cambridge z 2021 roku, która została wyróżniona nagrodą Stirling Prize w 2022 roku. Projekt ten opiera się na prostych, ceglanych bryłach, w których wnętrzu toczy się przemyślana gra naturalnego oświetlenia. Innym wybitnym dziełem jest Kaplica biskupa Edwarda Kinga w Oksfordzie (2013), mająca formę drewnianego, ażurowego owalu, co stanowi dowód na niezwykłe umiejętności architekta w pracy z naturalnymi surowcami. Z kolei lekka konstrukcja Bandstand w Bexhill z 2001 roku, przypominająca zwiewną chmurę, ukazuje jego skłonność do eksperymentowania z formą i wrażeniem lekkości.

W dorobku architekta wyjątkową rolę odgrywa Centrum opieki dla osób z chorobą Alzheimera w Dublinie, zrealizowane w 2011 roku. Te wyciszone, ortogonalne pawilony są owocem dziesięciu lat studiów nad potrzebami osób z demencją. McLaughlin zdołał tu przekuć empatię w konkretne rozwiązania przestrzenne, tworząc miejsce pełne spokoju i zrozumienia dla ludzkich ograniczeń. Jest to jedna z najbardziej poruszających realizacji, która pokazuje społeczną odpowiedzialność architektury.

Jury RIBA uznało pracownię McLaughlina za jedno z najbardziej wyjątkowych biur projektowych w Wielkiej Brytanii. W uzasadnieniu podkreślono spójność jego podejścia, które łączy wrażliwość na kontekst miejsca, szacunek do rzemiosła oraz perfekcyjne wykorzystanie światła i formy. Nagroda ta potwierdza, że architektura Nialla McLaughlina to nie tylko budynki, ale przede wszystkim przestrzeń do życia, refleksji i budowania wspólnoty.