Phát hiện Dòng Đối Lưu Nhiệt Thúc Đẩy Các Cột Lạ Sâu Trong Băng Greenland

Một khám phá quan trọng trong ngành băng hà học đã xác định nguyên nhân của các cấu trúc dạng cột bất thường được quan sát thấy sâu bên trong khối băng Greenland là hiện tượng đối lưu nhiệt. Hiện tượng này, thường được liên kết với lớp phủ của Trái Đất, đang xảy ra ngay trong cấu trúc băng, cung cấp một cách nhìn mới để đánh giá động lực học của khối băng khổng lồ này. Công trình nghiên cứu được công bố trên tạp chí chuyên ngành The Cryosphere vào tháng 2 năm 2026, sau khi các hình ảnh radar chi tiết tiết lộ những dòng chảy trồi lên dạng cột đang làm biến dạng các lớp băng—một hiện tượng đã gây bối rối cho các nhà nghiên cứu kể từ khi nó được mô tả lần đầu tiên vào năm 2014.

Các nhà khoa học tham gia nghiên cứu, bao gồm Tiến sĩ Robert Law và Giáo sư Andreas Born thuộc Đại học Bergen, cùng với sự hợp tác từ Trung tâm Bay Không gian Goddard của NASA và Đại học Oxford, đã đưa ra những dữ liệu quan trọng. Nghiên cứu gợi ý rằng băng sâu ở phía bắc Greenland có thể mềm hơn khoảng mười lần so với các giả định trước đây, một sự điều chỉnh đáng kể đối với các đặc tính cơ học được giả định. Giáo sư Andreas Born mô tả phát hiện này là “hấp dẫn,” ví nó giống như một “nồi mì ống đang sôi,” trong khi Tiến sĩ Law lưu ý rằng băng mềm hơn lớp phủ Trái Đất ít nhất một triệu lần. Năng lượng thúc đẩy chuyển động này được cho là nhiệt địa chất tự nhiên của Trái Đất, phát sinh từ sự phân rã phóng xạ và nhiệt dư từ quá trình hình thành hành tinh.

Tầm quan trọng của phát hiện này là rất lớn, vì việc hiểu rõ vật lý bên trong khối băng là điều cần thiết để dự đoán vai trò của nó trong việc dâng cao mực nước biển. Khối băng Greenland chứa 10% lượng nước ngọt của Trái Đất và nếu tan chảy hoàn toàn, nó có thể làm mực nước biển toàn cầu dâng khoảng 7,4 mét (24 feet). Mặc dù các nhà khoa học cảnh báo không nên vội vàng đưa ra dự đoán về mực nước biển chỉ dựa trên khám phá này, nhưng nó đã thay đổi cơ bản các thuộc tính cơ học được giả định của băng sâu.

Sự thành công trong việc áp dụng gói mô hình hóa ASPECT, một phần mềm thường được sử dụng để mô phỏng lớp phủ, vào vật lý băng thể hiện một ứng dụng phương pháp luận sáng tạo. ASPECT, viết tắt của Advanced Solver for Planetary Evolution, Convection, and Tectonics, là một mã nguồn mở được thiết kế để mô phỏng đối lưu trong lớp phủ Trái Đất và các thiên thể khác. Việc sử dụng mô hình địa động lực học này đã giúp nhóm nghiên cứu kiểm tra giả thuyết rằng sự ấm lên ở đáy băng có thể tạo ra các cấu trúc tương tự như những gì được phát hiện bằng radar.

Trong bối cảnh lịch sử, khối băng Greenland đã tồn tại ít nhất 18 triệu năm, nhưng sự tan chảy do con người gây ra đang đẩy nhanh tốc độ mất băng nhanh nhất trong ít nhất 12.000 năm qua. Việc hiểu rõ hơn về các quá trình ẩn sâu bên trong băng sẽ giúp thế giới chuẩn bị tốt hơn cho những thay đổi sắp tới đối với các đường bờ biển toàn cầu. Các nhà khoa học nhấn mạnh rằng việc hiểu rõ hơn về vật lý băng là một cách chính để chắc chắn hơn về tương lai, nhưng bản thân băng mềm hơn không nhất thiết có nghĩa là nó sẽ tan chảy nhanh hơn; cần có các nghiên cứu sâu hơn để cô lập hoàn toàn tác động này. Tuy nhiên, việc phát hiện ra đối lưu nhiệt trong băng cung cấp một cơ chế vật lý mới để xem xét trong các mô hình khí hậu tương lai, làm nổi bật tính phức tạp và năng động của Greenland.