Identyfikacja Konwekcji Termicznej Napędzającej Niejasne Struktury w Głębi Lodu Grenlandii

Ustalenie przyczyny powstawania nietypowych struktur przypominających pióropusze, głęboko ukrytych w lodowym masywie Grenlandii, stanowi istotny postęp w glaciologii. Odkrycie, ogłoszone na początku 2026 roku po publikacji badań w czasopiśmie The Cryosphere, polega na zidentyfikowaniu konwekcji termicznej, procesu zazwyczaj kojarzonego z płaszczem Ziemi, zachodzącego w samej strukturze lodu. Obserwacje te, zlokalizowane w głębokich partiach lądolodu, ujawniły za pomocą obrazowania radarowego upwellingi, które zniekształcały warstwy lodu, pozostając niewyjaśnione przez ponad dekadę.

Kluczowe dane sugerują, że głęboki lód w północnej Grenlandii może być nawet dziesięciokrotnie bardziej plastyczny, niż wcześniej zakładano, co ma znaczenie dla modeli dynamiki lodu. W badaniach uczestniczyli glaciolog doktor Robert Law, główny badacz, oraz profesor Andreas Born, obaj związani z Uniwersytetem w Bergen. W projekt zaangażowane były również Centrum Lotów Kosmicznych NASA imienia Roberta H. Goddarda, Uniwersytet Oksfordzki oraz ETH Zurich. Zjawisko to, polegające na powolnym mieszaniu się lodu napędzanym różnicami temperatur, jest powodowane przez gradienty temperatury, co skutkuje unoszeniem się cieplejszego materiału i opadaniem chłodniejszego, podobnie jak w cyrkulacji podgrzewanego płynu.

Przez lata badacze rozważali mechanizmy formowania tych struktur, a wcześniejsze hipotezy wskazywały na zamarzanie wód roztopowych. Profesor Born określił odkrycie jako „dzikie i fascynujące”, porównując je do „gotującego się garnka makaronu”, co obrazuje dynamikę procesu. Dr Law podsumował, że znalezienie konwekcji termicznej wewnątrz pokrywy lodowej jest sprzeczne z intuicją, nazywając to „ekscytującym przypadkiem natury”, ponieważ lód jest co najmniej milion razy bardziej miękki niż płaszcz Ziemi. Geneza problemu sięga publikacji z 2014 roku, która po raz pierwszy opisała te piętrowe upwellingi, wprawiając naukowców w zakłopotanie na ponad dziesięć lat.

Znaczenie tej wiadomości jest fundamentalne, ponieważ dogłębne zrozumienie fizyki wnętrza lodu jest niezbędne do precyzyjnego prognozowania jego wpływu na wzrost poziomu mórz, zważywszy, że lądolód Grenlandii magazynuje dziesięć procent słodkiej wody na Ziemi. Odkrycie to stanowi znaczący postęp w glaciologii, wynikający z innowacyjnego zastosowania modelowania geodynamicznego, typowo używanego do symulacji płaszcza, do fizyki lodu, w tym wykorzystania pakietu modelowania ASPECT. Zmiękczenie lodu o rząd wielkości dziesięć razy bardziej niż przypuszczano wpływa na to, jak lądolód się przemieszcza, co z kolei pomaga udoskonalić prognozy przyszłego wzrostu poziomu morza. Choć naukowcy studzą nastroje, ostrzegając przed natychmiastowym przewidywaniem wzrostu poziomu mórz wyłącznie na podstawie tego faktu, odkrycie to fundamentalnie redefiniuje domniemane właściwości mechaniczne głębokiego lodu.