Grönland Buzunun Derinliklerindeki Termal Konveksiyonun Kaynağı Belirlendi

Grönland buz tabakasının derinliklerinde on yılı aşkın süredir araştırmacıları meşgul eden açıklanamayan, tüy benzeri yapıların kaynağı kesin olarak tespit edildi. Bu temel bulgu, genellikle Dünya'nın manto hareketleriyle ilişkilendirilen termal konveksiyonun, buz yapısının kendisi içinde gerçekleştiğini ortaya koyuyor. Araştırmanın kilit sonuçları, 2026 yılının başlarında, bilimsel dergi The Cryosphere'da yayımlanan çalışmalarla duyuruldu.

Söz konusu fenomenin gözlemlendiği alan, Grönland buz tabakasının derinlikleridir; radar görüntüleri, daha önce açıklanamayan buz katmanlarını bozan yukarı doğru kabaran akımları detaylıca göstermektedir. Bu akımların, Dünya'nın jeotermal ısısı, yani radyoaktif elementlerin bozunması ve gezegenin oluşumundan kalan kalıntı ısı ile beslendiği belirtiliyor. Araştırmanın modellemeleri, bu yukarı akışların oluşabilmesi için derin buzun, önceki varsayımlara kıyasla yaklaşık on kat daha yumuşak olabileceğini öne sürüyor. Bu keşif, jeodinamik modellemenin buz fiziğine uygulanmasında önemli bir ilerlemeyi temsil ediyor ve buzun mekanik özelliklerine dair varsayımları temelden değiştiriyor.

Bergen Üniversitesi'nden buzbilimci Dr. Robert Law, termal konveksiyonun bir buz tabakası içinde bulunmasının sezgilere aykırı olduğunu belirterek bu durumu "heyecan verici bir doğa harikası" olarak nitelendirdi. Profesör Andreas Born ise bu keşfi, "kaynayan bir makarna tenceresine" benzeyen "vahşi ve büyüleyici" olarak tanımladı. Bu bulguların güncelliği, buz tabakasının içindeki fiziği anlamanın, Dünya'nın tatlı suyunun yaklaşık %10'unu barındıran Grönland buz tabakasının deniz seviyesinin yükselmesindeki rolünü tahmin etmek için hayati önem taşımasından kaynaklanıyor.

Araştırmada, genellikle manto simülasyonları için kullanılan ASPECT modelleme paketinin buz fiziği için başarılı bir şekilde uygulanması, metodolojik yeniliği vurguluyor. Bilim insanları, bu bulguların buzun mekanik özelliklerini yeniden değerlendirmeyi gerektirdiğini belirtiyor. Grönland buz tabakasının tamamının erimesi, küresel deniz seviyesinde 7 metreye varan bir yükselişe neden olabilirken, Columbia Üniversitesi'nden jeofizikçi Lauren Lewright liderliğindeki bir ekip, buz kütlesinin azalmasıyla azalan yerçekimi çekimi nedeniyle Grönland çevresindeki göreceli deniz seviyesinin önümüzdeki yüzyılda düşmesinin beklendiğini öne süren çalışmalar yayımladı.

Bu yeni termal konveksiyon bulgusu, buzun termal özelliklerinin ve iç hareketlerinin küresel iklim sistemi üzerindeki etkilerini daha derinlemesine incelemeyi zorunlu kılıyor. Araştırmaya Bergen Üniversitesi'nin yanı sıra NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi ve Oxford Üniversitesi de katkıda bulundu. Bu keşif, buzun kütle kaybının yalnızca buzdağı parçalanmalarıyla değil, aynı zamanda yüzey erimesiyle de orantılı olarak sorumlu olduğunu gösteren önceki tespitlerle birleşiyor.