Thermische Convectie Blijkt Drijvende Kracht Achter Pluimen Diep in Groenlandse IJskap

Wetenschappers hebben de oorzaak van onverklaarbare, pluimachtige structuren diep in de Groenlandse ijskap definitief vastgesteld. De ontdekking, gepubliceerd in het tijdschrift The Cryosphere begin 2026, identificeert thermische convectie binnen de ijsmassa zelf als de drijvende kracht, een fenomeen dat doorgaans geassocieerd wordt met de aardmantel. Gedetailleerde radarafbeeldingen van het noordelijke deel van Groenland onthulden opwaartse stromingen die de gelaagdheid van het ijs vervormden, een raadsel dat onderzoekers al meer dan tien jaar bezighield sinds de eerste beschrijving in 2014.

De implicaties voor de glaciologie zijn significant, aangezien inzicht in de interne fysica van de ijskap cruciaal is voor het nauwkeuriger voorspellen van de toekomstige bijdrage aan de zeespiegelstijging. De Groenlandse ijskap bevat ongeveer 10% van al het zoetwater op Aarde. De bevindingen suggereren een fundamentele herziening van de veronderstelde mechanische eigenschappen van diep ijs. Een sleutelcijfer uit het onderzoek wijst erop dat het diepe ijs in Noord-Groenland mogelijk wel tien keer zachter is dan voorheen werd aangenomen, wat de ijsbeweging en de modellen voor massabalans direct beïnvloedt.

Glacioloog Dr. Robert Law, de hoofdonderzoeker van de Universiteit van Bergen, noemde de ontdekking een belangrijk natuurkundig inzicht, omdat thermische convectie in een ijskap tegen de intuïtie ingaat. Professor Andreas Born, eveneens verbonden aan de Universiteit van Bergen, vergeleek het proces met een 'kokende pot pasta' om de onverwachte dynamiek te illustreren. De onderzoekers benadrukken echter dat zachter ijs niet automatisch snellere smelt of hogere zeespiegels voorspelt, en dat verder onderzoek nodig is om dit te isoleren.

De methodologische aanpak van het onderzoeksteam was innovatief en droeg bij aan de doorbraak. De wetenschappers maakten gebruik van het ASPECT-modelleringspakket, een software die doorgaans wordt ingezet voor het simuleren van processen in de aardmantel, om de ijsfysica te analyseren. Deze succesvolle toepassing van een geodynamica-model op ijs toont de veelzijdigheid van de gebruikte numerieke methoden. De samenwerking omvatte de Universiteit van Bergen, het NASA Goddard Space Flight Center en de Universiteit van Oxford, en heeft een nieuw fysiek mechanisme aan het licht gebracht dat in toekomstige klimaatmodellen moet worden geïntegreerd.

De historische context van de Groenlandse ijskap, die meer dan duizend jaar oud is en 80 procent van het eiland bedekt, benadrukt de schaal van het bestudeerde systeem. Eerdere ideeën over de vorming van de pluimen concentreerden zich op mechanismen zoals het bevriezen van smeltwater op gletsjerniveau. De nieuwe bevindingen plaatsen deze fenomenen nu in een dieper, thermisch gedreven kader. Het inzicht dat ijs, onder specifieke diepe omstandigheden, zich gedraagt volgens thermische convectieprincipes, opent nieuwe wegen voor het verfijnen van de voorspellingsmodellen die de mensheid gebruikt om de gevolgen van klimaatverandering te mitigeren.