Đợt rét đậm kéo dài tháng Giêng gây áp lực lên hạ tầng toàn cầu và gia tăng rủi ro

Tính đến ngày 28 tháng 1 năm 2026, một giai đoạn thời tiết mùa đông khắc nghiệt kéo dài đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiều châu lục sau khi các hệ thống bão lớn quét qua Bắc Bán cầu. Hiện tượng khí quyển trên diện rộng này không chỉ thử thách sức chịu đựng của các cơ sở hạ tầng trọng yếu mà còn đặt ra những thách thức lớn về sức khỏe cộng đồng tại các khu vực địa lý đa dạng, từ Trung Âu, miền Nam Hoa Kỳ cho đến Nam Á. Sự biến động thất thường của các điều kiện thời tiết này đã bộc lộ những lỗ hổng mang tính hệ thống trong công tác quy hoạch hạ tầng vốn dựa trên các kỳ vọng khí hậu lịch sử.

Tại Đức, các điều kiện nguy hiểm vẫn đang bủa vây, đặc biệt là ở các vùng miền trung và vùng núi với đặc trưng là tuyết rơi liên tục, nguy cơ mưa băng và gió giật mạnh. Kể từ ngày 27 tháng 1, các cơ quan chức năng đã đưa ra những khuyến cáo cụ thể, yêu cầu người dân hạn chế đi lại nếu không thực sự cần thiết do tình trạng băng đen hình thành diện rộng, gây cản trở nghiêm trọng cho cả giao thông đường bộ và đường sắt. Tình trạng gián đoạn này gợi nhắc đến các đợt thời tiết khắc nghiệt trước đó, chẳng hạn như bão mùa đông Elli vào ngày 9 tháng 1 năm 2026, mặc dù đợt thiên tai hiện tại có đặc điểm là sự tích tụ băng giá kéo dài hơn. Để minh chứng cho mức độ ảnh hưởng, vào ngày 26 tháng 1 năm 2026, Sân bay Frankfurt đã phải hủy bỏ 79 trong tổng số 1.035 chuyến bay theo lịch trình, trong khi cơ quan vận tải BVG của Berlin cũng tạm ngừng toàn bộ dịch vụ xe điện do hệ thống dây điện trên cao bị đóng băng.

Bên kia bờ Đại Tây Dương, những tác động kéo dài của bão mùa đông Fern vẫn tiếp tục hiện hữu tại miền Nam Hoa Kỳ, nơi nhiệt độ ban đêm xuống thấp đến mức nguy hiểm tính đến ngày 28 tháng 1, đặc biệt là tại các khu vực như Shreveport, Louisiana. Cơ quan Thời tiết Quốc gia trước đó đã cảnh báo rằng hệ thống bão quy mô lớn này, bắt đầu hành trình từ ngày 22 tháng 1 năm 2026, sẽ mang theo mưa băng và mưa tuyết trên diện rộng đến vùng Southern Plains và hạ lưu Thung lũng Mississippi. Các trung tâm lưu trú tại những khu vực bị ảnh hưởng vẫn duy trì hoạt động 24/24 giờ theo các quy trình thời tiết khắc nghiệt để cung cấp nơi trú ẩn cho những cư dân dễ bị tổn thương đang phải đối mặt với điều kiện nhiệt độ dưới 42 độ Fahrenheit. Tại Texas, Thống đốc Greg Abbott đã chỉ đạo Ban Quản lý Khẩn cấp Texas kích hoạt các nguồn lực tiểu bang bắt đầu từ ngày 22 tháng 1 năm 2026, huy động nhân sự từ các đơn vị bao gồm Bộ Giao thông Vận tải Texas và Lực lượng Vệ binh Quốc gia Texas để kiểm soát tình trạng đường sá.

Đợt giá rét kéo dài này cũng được xác định là có liên quan đến nhiều trường hợp tử vong tại miền Nam Hoa Kỳ. Cảnh sát Fort Worth đang tiến hành điều tra một ca tử vong vào ngày 27 tháng 1 nghi do liên quan đến thời tiết lạnh giá, trong khi Giáo xứ Caddo đã xác nhận ít nhất hai trường hợp tử vong do hạ thân nhiệt vào khoảng ngày 25 tháng 1. Những sự cố đau lòng này nằm trong báo cáo chung về bão mùa đông Fern, tính đến ngày 26 tháng 1, cơn bão đã khiến ít nhất 30 người thiệt mạng tại 11 tiểu bang, cùng với tình trạng mất điện ảnh hưởng đến hơn một triệu khách hàng, chủ yếu do băng tích tụ khiến cột điện và cây cối bị gãy đổ.

Góp thêm vào bức tranh tác động toàn cầu, Pakistan hiện đang phải chịu đựng một đợt mùa đông đầy thử thách khi hệ thống áp thấp từ phía tây mang theo mưa phùn và tuyết rơi dày đặc đến các vùng núi phía bắc. Nhiệt độ đã giảm sâu, ghi nhận mức thấp kỷ lục gần -7°C tại nhiều địa điểm tính đến ngày 27 tháng 1, buộc các lực lượng quân đội và dân sự phải phối hợp thực hiện các chiến dịch cứu hộ để xử lý tình trạng tắc nghẽn giao thông và giảm thiểu rủi ro lở tuyết. Sher Muhammad, một chuyên gia về tầng băng tuyết tại Trung tâm Quốc tế về Phát triển Miền núi Tích hợp, cảnh báo rằng lượng tuyết rơi dày đặc và muộn như hiện nay sẽ làm mất ổn định lớp tuyết, làm tăng nguy cơ xảy ra các vụ lở tuyết và lở đất khi nhiệt độ bắt đầu tăng lên. Sự biến động này nhấn mạnh tình trạng bất ổn khí hậu rộng lớn hơn, mặc dù Cục Khí tượng Pakistan lưu ý rằng tổng lượng tuyết rơi theo mùa tính đến ngày 27 tháng 1 năm 2026 vẫn ở mức thấp hơn trung bình.

Sự kết hợp giữa các hiện tượng thời tiết cực đoan tại nhiều châu lục khác nhau trong cùng một thời điểm cho thấy một xu hướng đáng lo ngại về tính khó lường của khí hậu toàn cầu. Việc các hệ thống hạ tầng hiện đại tại cả các quốc gia phát triển và đang phát triển đều gặp khó khăn trước đợt rét đậm tháng Giêng này là một lời nhắc nhở về nhu cầu cấp thiết trong việc nâng cấp các tiêu chuẩn thiết kế và ứng phó khẩn cấp. Khi các cộng đồng từ châu Âu đến Nam Á và Bắc Mỹ tiếp tục khắc phục hậu quả, trọng tâm đang dần chuyển sang việc xây dựng khả năng phục hồi lâu dài trước những biến động nhiệt độ khắc nghiệt vốn đang trở nên thường xuyên và dữ dội hơn.