Băng Tan Tại Greenland Tăng Tốc: Mối Lo Ngại Về Mực Nước Biển Và Hoạt Động Của Các Dòng Hải Lưu

Dải băng Greenland, kho dự trữ băng lớn nhất thế giới bên ngoài Nam Cực, đang trải qua quá trình sụt giảm khối lượng nghiêm trọng và kéo dài tính đến đầu năm 2026. Hiện tượng này đang củng cố vai trò của Greenland như một tác nhân chính thúc đẩy sự biến động của mực nước biển toàn cầu. Sứ mệnh Copernicus Sentinel-2 gần đây đã cung cấp những hình ảnh vệ tinh có độ phân giải cao tập trung vào khu vực phía đông nam, ghi lại những vách đá băng dốc đứng gần sông băng Helheim—một cửa ngõ quan trọng cho việc xả băng vào đại dương. Việc giám sát liên tục qua vệ tinh là yếu tố thiết yếu để lập bản đồ chính xác động lực học của khối băng khổng lồ này, đặc biệt khi cứ mỗi 360 gigatonne băng mất đi từ Greenland sẽ tương đương với việc mực nước biển toàn cầu dâng thêm 1 milimét.

Bối cảnh lịch sử cho thấy đã từng có tiền lệ về việc băng tan nhanh chóng, như những phát hiện từ Dự án GreenDrill đã chỉ ra. Các nhà nghiên cứu khi khoan sâu hơn 500 mét vào lớp băng tại Prudhoe Dome ở phía tây bắc Greenland đã tìm thấy các dấu vết hóa học trong trầm tích có niên đại khoảng 7.100 năm trước. Điều này cho thấy vòm băng này đã tan chảy hoàn toàn trong thời kỳ ấm áp của kỷ Holocene. Vào thời điểm đó, nhiệt độ mùa hè được ước tính cao hơn từ 3 đến 5 độ C so với mức hiện tại—những điều kiện mà các mô hình khí hậu dự báo có thể tái diễn vào năm 2100 theo các lộ trình phát thải khí nhà kính hiện nay. Sự rút lui trong lịch sử này cung cấp một giới hạn quan trọng về độ nhạy vật lý của dải băng đối với sự nóng lên dù chỉ ở mức khiêm tốn.

Bên cạnh nỗi lo về sự tan chảy trên bề mặt, các yếu tố địa chất tác động từ bên dưới lớp băng cũng đang được chú ý. Các mô hình ba chiều chi tiết do một nhóm nghiên cứu tại Đại học Ottawa thực hiện cho thấy nhiệt lượng không đồng đều đang bị mắc kẹt dưới lớp băng. Đây là hệ quả của việc Greenland từng di chuyển qua một điểm nóng núi lửa cổ xưa, có khả năng là điểm nóng Iceland. Sự bất thường về địa nhiệt này, bao phủ một phần tư diện tích đất liền của Greenland và được hình thành từ 80 đến 35 triệu năm trước thông qua các quá trình kiến tạo, đã làm mỏng lớp băng ở độ sâu. Nó tạo ra một khu vực có lượng nước tan dưới băng dồi dào, ảnh hưởng trực tiếp đến sự bôi trơn đáy và tốc độ dòng chảy của dải băng ngày nay.

Sự đổ bộ ồ ạt của nước ngọt từ quá trình tan băng gia tăng vào Bắc Đại Tây Dương đang đặt ra mối đe dọa đáng kể đối với sự ổn định của Hải lưu Đảo ngược Kinh tuyến Đại Tây Dương (AMOC). Đây là một thành phần thiết yếu trong quá trình vận chuyển nhiệt của đại dương toàn cầu. Sự chậm lại hoặc gián đoạn tiềm tàng của hệ thống dòng hải lưu này, vốn liên quan đến việc chìm xuống của dòng nước sâu Bắc Đại Tây Dương đậm đặc gần Greenland, có thể làm thay đổi đáng kể các kiểu khí hậu khu vực trên khắp Bắc Bán cầu. Nghiên cứu do Đại học Liège phối hợp thực hiện, sử dụng siêu máy tính NIC5, dự báo rằng theo kịch bản phát thải cao (SSP585), Greenland có thể mất từ 964 đến 1.735 gigatonne băng mỗi năm vào năm 2100, dẫn đến mực nước biển dâng cao tới một mét. Quá trình này hiện đang được theo dõi chặt chẽ bởi các tổ chức như Polar Portal, một dự án chung bao gồm bốn tổ chức nghiên cứu của chính phủ Đan Mạch.