Phân Cực Khí Hậu Toàn Cầu: Nắng Nóng Úc Đối Lập Với Lạnh Giá Bắc Mỹ và Châu Âu Đầu Năm 2026

Các mô hình thời tiết hành tinh trong những ngày đầu tháng 1 năm 2026 được xác định bởi sự phân kỳ khí hậu nghiêm trọng giữa các bán cầu, một hiện tượng mà các nhà phân tích khí hậu coi là dấu hiệu của một hệ thống khí hậu toàn cầu ngày càng thất thường, nơi các sự kiện cực đoan đang trở thành quy tắc thay vì ngoại lệ theo mùa. Sự tương phản này thể hiện rõ rệt qua các sự kiện đối lập ở Úc và Bắc Mỹ/Châu Âu.

Tại Bán cầu Nam, các khu vực đang phải hứng chịu những đợt nắng nóng dữ dội và cháy rừng nghiêm trọng. Bang Victoria của Úc là một ví dụ điển hình, nơi tính đến ngày 10 tháng 1 năm 2026, hơn 30 đám cháy đang hoạt động đã thiêu rụi hơn 300.000 hecta đất. Trung tâm Kiểm soát Tiểu bang Victoria sau đó báo cáo rằng tính đến giữa tháng 1, tổng diện tích cháy rừng đã vượt quá 400.000 hecta, tương đương với diện tích lớn hơn năm lần Singapore. Ngọn lửa Longwood là lớn nhất, lan rộng hơn 137.000 hecta và gây ra cái chết của nông dân chăn nuôi gia súc Maxwell Hobson. Những đám cháy này, diễn ra sớm hơn mùa cháy rừng truyền thống, đã phá hủy hơn 260 ngôi nhà và khoảng 900 công trình, đồng thời nông dân báo cáo mất hơn 20.000 đầu gia súc. Các điều kiện cháy rừng được khuếch đại bởi gió giật mạnh lên tới 100 km/giờ và nhiệt độ vượt quá 40°C, dẫn đến việc Hội đồng Bảo hiểm Úc (ICA) tuyên bố đây là một thảm họa.

Song song với tình hình miền Nam, Bán cầu Bắc lại đang trải qua điều kiện mùa đông khắc nghiệt. Một đợt không khí lạnh từ Bắc Cực đã tràn xuống, gây ra tuyết rơi đáng kể và làm gián đoạn cơ sở hạ tầng trên diện rộng tại nhiều khu vực của Bắc Mỹ và Châu Âu. Sự xáo trộn này được cho là do sự suy yếu của Vòng xoáy Cực, cho phép không khí lạnh thoát ra ngoài và gây ra thời tiết mùa đông khắc nghiệt ở các vĩ độ trung bình. Tại Châu Âu, đợt không khí lạnh cực độ đã ảnh hưởng đến phần lớn Trung và Bắc Âu vào những ngày đầu tháng 1 năm 2026, khiến hệ thống vận tải hàng hóa tê liệt; đây được coi là sự kiện mùa đông nghiêm trọng nhất kể từ tháng 2 năm 2012. Các trung tâm hàng không lớn như Amsterdam Schiphol và các sân bay ở Paris, Frankfurt đã phải vật lộn với tuyết rơi dày, gió lớn và mưa băng, dẫn đến hàng trăm chuyến bay bị trì hoãn hoặc hủy bỏ vào ngày 16 tháng 1 năm 2026. Ví dụ, tại Schiphol, những điều kiện này đã làm giảm công suất đường băng và buộc các hãng hàng không phải cho máy bay hạ cánh hoặc chuyển hướng.

Tại Bangladesh, sự tương phản nhiệt độ cũng được ghi nhận, với nhiệt độ thấp nhất là 8.0°C ở Tetulia phía bắc, trong khi khu vực đông nam ấm hơn, cho thấy sự phân chia nhiệt độ rõ rệt trên lục địa. Các nhà khoa học khí hậu, thông qua lĩnh vực giám định sự kiện cực đoan, đã chỉ ra rằng biến đổi khí hậu do phát thải khí nhà kính là động lực chính làm tăng tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan. Nghiên cứu cho thấy 74% các sự kiện cực đoan được phân tích đã trở nên có khả năng xảy ra hoặc nghiêm trọng hơn do biến đổi khí hậu. Sự kiện năm 2026 này, với sự đối lập gay gắt giữa hai bán cầu, nhấn mạnh nhận định rằng các sự kiện cực đoan đang dần trở thành một thực tế thường nhật, đòi hỏi sự chuẩn bị tốt hơn về mặt cơ sở hạ tầng và ứng phó với rủi ro khí hậu ngày càng gia tăng.