Độ Thẩm Thấu Huyết Tương Ở Động Vật Có Vú Báo Hiệu Căng Thẳng Do Khí Hậu

Nghiên cứu sinh thái học gần đây đã xác lập độ thẩm thấu huyết tương (blood osmolality) là một chỉ số sinh lý chính xác phản ánh áp lực căng thẳng lên động vật có vú hoang dã khi đối mặt với tác động của biến đổi khí hậu. Một công trình nghiên cứu chuyên sâu kéo dài 12 năm tập trung vào loài chuột sọc châu Phi (African striped mice), sinh sống tại vùng bán sa mạc Succulent Karoo ở Nam Phi, đã cho thấy mối tương quan trực tiếp giữa sự khắc nghiệt của môi trường và sự gia tăng nồng độ chất tan trong máu của chúng.

Các nhà khoa học, bao gồm Carsten Schradin, Aurelie Vinot, Neville Pillay, Antoine Stier và Lindelani Makuya, đã điều tra sự biến đổi theo mùa của độ thẩm thấu huyết thanh ở loài *Rhabdomys pumilio* bằng dữ liệu thực địa. Khu vực nghiên cứu đặc trưng bởi mùa đông ẩm ướt, mát mẻ với nguồn thức ăn dồi dào, đối lập với mùa hè khô nóng và khan hiếm tài nguyên. Sự gia tăng độ thẩm thấu huyết thanh được ghi nhận rõ rệt hơn trong mùa khô, đặc biệt khi nguồn thức ăn khan hiếm, cho thấy áp lực sinh lý phụ thuộc vào cả nhiệt độ và sự sẵn có của thực phẩm.

Trong mùa khô khắc nghiệt, khi nhiệt độ tối đa tăng cao và nguồn thực vật mọng nước—nguồn nước duy nhất của chúng—cạn kiệt, máu của chuột sọc trở nên cô đặc hơn, trung bình cao hơn 5 mosmol kg⁻¹ so với mùa ẩm ướt ôn hòa hơn. Các phát hiện này thiết lập độ thẩm thấu huyết thanh như một chỉ báo đáng tin cậy về sự khắc nghiệt của môi trường đối với động vật có vú sống ở vùng khô hạn (xeric mammals), phản ánh tình trạng hydrat hóa của chúng.

Các nhà nghiên cứu tại Trạm Nghiên cứu Succulent Karoo (SKRS), nơi được Carsten Schradin thành lập cách đây 25 năm cùng với Neville Pillay, đã sử dụng máy đo thẩm thấu để phân tích nồng độ máu qua các mùa. Nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đo lường các chỉ số sinh lý ở động vật hoang dã để hỗ trợ các nhà quản lý bảo tồn đưa ra quyết định về việc cung cấp thức ăn và nước uống trong các đợt hạn hán nghiêm trọng. Sự căng thẳng sinh lý do khí hậu gây ra có thể ảnh hưởng đến các quần thể động vật có vú, như đã quan sát thấy ở các loài thú ăn lá ở Rừng nhiệt đới ẩm Úc.

Trong khi các loài động vật có vú lớn có thể không thích nghi di truyền nhanh chóng, các loài nhỏ hơn như chuột sọc châu Phi cho thấy sự linh hoạt về kiểu hình (phenotypic flexibility) đáng kể trong việc điều chỉnh các cơ chế sinh lý và hành vi. Các loài động vật có vú ở vùng khô hạn nói chung đã phát triển các cơ chế thích nghi, bao gồm việc giảm 30% chi tiêu năng lượng hàng ngày bằng cách giảm hoạt động và trao đổi chất cơ bản trong mùa khô khan hiếm thức ăn. Việc sử dụng độ thẩm thấu huyết tương như một chỉ số sinh lý mang lại cái nhìn sâu sắc hơn về khả năng đối phó với môi trường khắc nghiệt, điều này rất phù hợp với các dự đoán về khí hậu toàn cầu.