Osmolalność Krwi Ssaków Wskaźnikiem Napięcia Fizjologicznego w Obliczu Zmian Klimatu

Nowe badania ekologiczne potwierdziły, że osmolalność krwi stanowi precyzyjny miernik obciążenia fizjologicznego u dzikich ssaków narażonych na skutki zmian klimatycznych. W stanie fizjologicznym stężenie osmotyczne płynów ustrojowych oscyluje zazwyczaj w zakresie 280–295 mOsm/kg H2O, co odzwierciedla fundamentalną zasadę izoosmolalności. Koncentracja ta, będąca równowagą między wodą a rozpuszczonymi związkami, staje się kluczowa w ekstremalnych warunkach środowiskowych. Wzrost osmolalności sygnalizuje konieczność intensywnej regulacji wodno-elektrolitowej, za którą odpowiadają między innymi nerki.

Szczegółowa analiza przeprowadzona na populacji afrykańskich myszy pręgowanych (*Rhabdomys pumilio*) z suchego regionu Succulent Karoo w Republice Południowej Afryki wykazała bezpośrednią zależność między surowością warunków środowiskowych a podwyższoną koncentracją krwi. Badacze, w tym Carsten Schradin z CNRS w Strasburgu oraz Neville Pillay z University of the Witwatersrand, monitorowali gryzonie przez ponad dekadę, wykorzystując dane ze Stacji Badawczej SKRS w rezerwacie Goegap. W gorących, suchych miesiącach letnich, gdy temperatury przekraczały 40°C, a zasoby pożywienia, będące jedynym źródłem wody, drastycznie malały, osmolalność surowicy myszy wzrastała. Aurelie Vinot i Lindelani Makuya zaobserwowali, że wyższa osmolalność krwi korelowała z porą suchą i niską dostępnością pożywienia, co wskazuje na odwodnienie.

W najtrudniejszych okresach myszy pręgowane redukują dzienny wydatek energetyczny o 30% poprzez ograniczenie aktywności i metabolizmu podstawowego w ramach adaptacji do skrajnych warunków. Badania wykazały, że osobniki mające dostęp do bardziej soczystych sukulentów wykazywały mniejsze odwodnienie krwi w porównaniu do tych, które miały ograniczony dostęp do roślin bogatych w wodę. Implikacje tych ustaleń wykraczają poza biologię małych ssaków, oferując potencjalne narzędzie dla zarządzania ochroną przyrody. Schradin sugeruje, że pomiary koncentracji krwi u dzikich zwierząt mogą wspierać menedżerów ochrony w decyzjach dotyczących dostarczania wody i pożywienia podczas suszy.

Porównawcze analizy demograficzne wykazały, że populacje *Rhabdomys pumilio* w suchym Succulent Karoo osiągają szczytowe zagęszczenia do 171.1 ± 40.9 osobnika na hektar w grudniu, co świadczy o ich zdolności do przetrwania w trudnych warunkach, w przeciwieństwie do regionów o wyższych opadach. Badania te podkreślają, że wskaźniki fizjologiczne, takie jak osmolalność, mogą być czulszymi barometrami stresu klimatycznego niż tradycyjne wskaźniki behawioralne czy demograficzne. Stres cieplny jest powszechnie badany także w hodowli; na przykład u bydła mlecznego temperatury powyżej 25–26°C, według Westa, ograniczają pobieranie paszy i produkcję mleka. Zespół badawczy, pracujący na Stacji Badawczej SKRS od 25 lat, dąży do zrozumienia ewolucji mechanizmów adaptacyjnych, co jest kluczowe dla ochrony bioróżnorodności w dynamicznie zmieniającym się środowisku.