Nghiên cứu SETI đề xuất tìm kiếm trí tuệ ngoài Trái Đất thông qua các xung ánh sáng có nhịp điệu

Đầu năm 2026, cộng đồng khoa học chuyên trách tìm kiếm trí tuệ ngoài Trái Đất (SETI) đã chú ý đến một phương pháp lý thuyết mới, thách thức vai trò thống trị của tín hiệu vô tuyến trong giao tiếp liên sao. Một nghiên cứu được đăng tải trên máy chủ bản thảo arXiv vào ngày 8 tháng 11 năm 2025 đã đưa ra giả thuyết rằng các nền văn minh tiên tiến có thể tận dụng các phương pháp tiết kiệm năng lượng hơn, chẳng hạn như các xung ánh sáng có nhịp điệu, tương tự như cơ chế báo hiệu sinh học của loài đom đóm trên Trái Đất. Sự thay đổi mô hình này nhằm mục đích thúc đẩy các nhà thiên văn học mở rộng không gian khái niệm tìm kiếm các dấu hiệu công nghệ, vượt ra ngoài những quan niệm lấy con người làm trung tâm, vốn dựa trên lịch sử công nghệ của nhân loại.

Theo truyền thống, các hoạt động SETI, với sự dẫn dắt của Viện SETI, chủ yếu tập trung vào việc phát hiện các đài phát thanh hoặc dấu vết nhiệt từ các siêu cấu trúc giả định, ví dụ như Quả cầu Dyson. Các tác giả của công trình này nhấn mạnh sự cần thiết phải vượt qua “thiên kiến lấy con người làm trung tâm”, thứ đang khiến các nhà nghiên cứu tìm kiếm những hình thức trí tuệ tương tự như con người. Bà Estelle Janin, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Trường Trái Đất và Không gian thuộc Đại học Bang Arizona và là đồng tác giả, nhận định rằng giao tiếp là một đặc điểm cơ bản của sự sống, thể hiện qua vô số chiến lược khác nhau.

Các nhà nghiên cứu đã xây dựng một mô hình để phân biệt các mẫu nhân tạo với các hiện tượng tự nhiên trong vũ trụ, sử dụng việc phân tích tín hiệu từ hơn 150 sao xung làm cơ sở. Mặc dù phân tích ban đầu này chưa xác nhận được tín hiệu nhân tạo nào, nhưng phương pháp luận này cung cấp một nền tảng thực nghiệm vững chắc cho các nỗ lực tìm kiếm quang học trong tương lai. Sự tương đồng với loài đom đóm, sử dụng các mô hình ánh sáng lặp đi lặp lại để nhận dạng và giao phối, đóng vai trò là ví dụ về một phương thức báo hiệu ít năng lượng nhưng mang tính đặc thù cao, điều mà các nền văn minh ưu tiên tính bền vững có thể ưa chuộng.

Nghiên cứu có tiêu đề “Mô hình lấy cảm hứng từ đom đóm để giải mã người ngoài hành tinh” được trình bày bởi một nhóm bao gồm Janin, Cameron Brooks, Gage Siebert, Cole Mathis, Orit Peleg và Sarah Imari Walker. Công trình này kêu gọi sự hợp tác liên ngành chặt chẽ hơn giữa các nhà nghiên cứu SETI và các chuyên gia nghiên cứu giao tiếp động vật. Giả thuyết này đặc biệt phù hợp vào năm 2026, khi Trái Đất đang chứng kiến xu hướng hướng tới các hình thức giao tiếp có mục tiêu và ít “nhiễu” hơn, điều này có thể phản ánh một chuyển động tiến hóa phổ quát của các nền văn minh tồn tại lâu dài, từ các tín hiệu vô tuyến phát tán rộng rãi sang các hình thức liên lạc tập trung hơn.

Trong khi các cuộc tìm kiếm vô tuyến truyền thống, như các dự án “Ozma” (năm 1960) hay “Phoenix”, tập trung vào dải tần số “lỗ hổng nước” (1420–1666 MHz), phương pháp tiếp cận mới này lại chuyển trọng tâm sang dải quang học. Nó tìm kiếm không phải các thông điệp phức tạp, mà là các thuộc tính cấu trúc của tín hiệu cho thấy nguồn gốc có chọn lọc. Viện SETI, được thành lập năm 1984, về mặt lịch sử đã dựa vào sóng vô tuyến, nhưng cũng từng khám phá các tín hiệu quang học, ví dụ như xung laser. Công trình lần này là một đề xuất về phương pháp luận, nhằm mục đích làm phong phú thêm kho công cụ của SETI, tránh bỏ sót các dấu hiệu về sự tồn tại của các nền văn minh khác do cái nhìn quá hẹp về bản chất của trí tuệ và công nghệ.