Các nhà thực vật học tại RBG Kew công bố 190 loài mới, từ đại thụ ở Cameroon đến thực vật mọng nước tại Namibia

Vào đầu năm 2026, các nhà khoa học từ Vườn thực vật Hoàng gia Kew (RBG Kew) cùng các đối tác quốc tế đã chính thức giới thiệu 125 loài thực vật và 65 loài nấm mới cho cộng đồng khoa học toàn cầu. Những phát hiện hàng năm này không chỉ làm nổi bật sự phong phú của đa dạng sinh học thế giới mà còn cảnh báo về tính dễ bị tổn thương của chúng trước tình trạng mất mát loài đang diễn ra nhanh chóng. Theo ước tính, mỗi năm có khoảng 2.500 loài thực vật mới được mô tả, nhưng vẫn còn tới 100.000 loài thực vật và từ hai đến ba triệu loài nấm đang chờ đợi được giới khoa học gọi tên chính thức.

Trong số những phát hiện đáng chú ý nhất của chu kỳ này là một loài cây đại thụ đang ở tình trạng cực kỳ nguy cấp có tên khoa học là Plagiosiphon intermedium, được tìm thấy tại rừng Ebo của Cameroon. Thuộc họ Đậu (Fabaceae), loài cây này có khả năng đạt chiều cao lên tới 34 mét với khối lượng ước tính khoảng 5 tấn, trở thành loài mới lớn nhất và nặng nhất được ghi nhận trong đợt công bố này. Đây là loài đầu tiên được bổ sung vào chi Plagiosiphon sau gần 80 năm và là loài đặc hữu của dãy núi Ngovayang thuộc vùng phía Nam Cameroon. Do phạm vi phân bố hạn chế, loài này đã được đánh giá sơ bộ là Nguy cấp (Endangered B1(iii,v)+B2(iii,v)).

Sự tương phản đáng lo ngại được thể hiện qua số phận của một loài khác cũng đến từ rừng Ebo: loài thực vật thuộc họ dứa Cryptacanthus ebo. Các chuyên gia lo ngại rằng loài này có thể đã tuyệt chủng trong môi trường tự nhiên do các mối đe dọa từ hoạt động khai thác gỗ bất hợp pháp. Tiến sĩ Martin Cheek, nhà khoa học cấp cao thuộc nhóm nghiên cứu châu Phi của RBG Kew, nhấn mạnh rằng chúng ta khó có thể bảo vệ những gì chúng ta chưa biết, chưa hiểu rõ hoặc chưa có tên khoa học chính thức. Theo báo cáo "Tình trạng thực vật và nấm thế giới 2023" của Kew, có tới ba trong số bốn loài thực vật chưa được mô tả đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng.

Tại Namibia, một phân loài mới của "thạch lan" (living stone) mang tên Lithops gracilidelineata subsp. mopane đã được xác định trong các khu rừng thưa mopane. Loài thực vật mọng nước này gây ấn tượng với những chiếc lá nhẵn màu trắng xám, khác biệt hoàn toàn so với các tông màu kem hoặc nâu hồng của những phân loài khác, và sinh trưởng ở những khu vực ẩm ướt hơn. Hiện tại, phân loài này chỉ được biết đến qua một quần thể duy nhất ở vùng tây bắc Namibia và đang đối mặt với mối đe dọa nghiêm trọng từ việc thu hái trái phép phục vụ nhu cầu làm cảnh. Tiến sĩ Cheek khẳng định những khám phá này có ý nghĩa sống còn, bởi mỗi cái tên khoa học sẽ giúp con người hiểu rõ hơn về hệ sinh thái; nếu thiếu đi những kiến thức nền tảng này, mọi nỗ lực bảo tồn đều khó có thể thành công.

Mặc dù phạm vi phân bố tiềm năng của P. intermedium có thể rộng hơn so với diện tích 0,51 km² được ghi nhận từ ba mẫu vật lưu trữ, nhưng nguy cơ biến mất của C. ebo và L. gracilidelineata subsp. mopane cho thấy nhu cầu cấp thiết về các biện pháp bảo tồn tức thời. Các chiến lược này bao gồm việc hợp tác chặt chẽ với các đối tác địa phương và tăng cường nguồn dự trữ tại các ngân hàng hạt giống, tiêu biểu là Ngân hàng Hạt giống Thiên niên kỷ tại Wakehurst. Việc bảo vệ những di sản thiên nhiên này không chỉ là nhiệm vụ của các nhà khoa học mà còn là trách nhiệm chung để duy trì sự cân bằng sinh thái cho tương lai.