Hồ Natron Tanzania: Vùng Đất Cực Đoan Nơi Sinh Sản Của Hồng Hạc

Hồ Natron, một hồ nước muối nội địa nằm ở phía bắc Tanzania, sát biên giới Kenya, được biết đến với sắc đỏ thẫm đặc trưng và các điều kiện hóa học khắc nghiệt. Hồ được hình thành khoảng 1,5 triệu năm trước do hoạt động kiến tạo của Đới tách giãn Đông Phi, gần ngọn núi lửa Ol Doinyo Lengai, được người Maasai gọi là “Núi của Chúa”. Ngọn núi lửa này liên tục cung cấp natri cacbonat và các khoáng chất khác vào hồ thông qua mạng lưới suối nước nóng ngầm.

Trong những tháng hè, nhiệt độ nước tại hồ Natron có thể lên tới 60°C, đồng thời duy trì mức độ pH dao động mạnh mẽ từ 10,5 đến 12, tính kiềm tương đương với các chất tẩy rửa gia dụng như amoniac hoặc thuốc tẩy. Sắc đỏ rực rỡ của mặt hồ là do sự phát triển mạnh mẽ của các vi sinh vật ưa muối, cụ thể là vi khuẩn haloarchaea và tảo lam (cyanobacteria), những loài có sắc tố quang hợp tạo nên màu sắc này. Sự tích tụ natri cacbonat, một hợp chất từng được người Ai Cập cổ đại sử dụng trong quá trình ướp xác, đóng vai trò là chất bảo quản tự nhiên hiệu quả cho các sinh vật không may tử vong trong vùng nước này.

Hiện tượng bảo quản xác động vật được gọi là quá trình vôi hóa, trong đó mô mềm bị ăn mòn và lớp da thịt bị bao bọc trong lớp vỏ cứng như đá, trái ngược với niềm tin về sự hóa đá tức thời. Nhiều sinh vật, bao gồm chim và dơi, thường chết do nhầm lẫn bề mặt phản chiếu của hồ với mặt đất rắn, dẫn đến mất nước nghiêm trọng khi nước hồ ăn mòn lớp dầu tự nhiên trên da và lông của chúng. Nhiếp ảnh gia Nick Brandt đã ghi lại hiện tượng này trong cuốn sách năm 2013 của mình, *Across the Ravaged Land*, bằng cách sắp đặt các xác động vật đã bị vôi hóa thành những tư thế trông như đang sống.

Bất chấp những điều kiện khắc nghiệt, Hồ Natron lại giữ vai trò là một thành trì sinh thái tối quan trọng, là khu vực sinh sản đáng tin cậy duy nhất ở Đông Phi cho loài Hồng hạc nhỏ (Lesser Flamingo), được IUCN xếp vào nhóm 'Sắp bị đe dọa'. Sự bùng nổ của tảo lam trong hồ cung cấp nguồn thức ăn chính cho hàng triệu cá thể hồng hạc nhỏ, loài thường làm tổ tại đây trong khoảng thời gian từ tháng Tám đến tháng Mười hàng năm. Các loài cá đặc hữu như *Alcolapia latilabris* và *Alcolapia ndalalani* cũng tồn tại được ở những rìa hồ có nồng độ muối thấp hơn. Vùng đất ngập nước này đã được công nhận tầm quan trọng quốc tế khi được chỉ định là Khu Ramsar vào năm 2001.

Hệ sinh thái mong manh này gần đây phải đối mặt với các mối đe dọa từ dự án khai thác tro soda quy mô lớn. Ngaresero Valley Company Ltd đã công bố kế hoạch xây dựng nhà máy với công suất chiết xuất tới một triệu tấn tro soda tinh chế hàng năm, nhưng Bộ Khoáng sản đã từ chối cấp phép vào tháng Tám năm 2025. Các nhà phân tích kinh tế đã chỉ ra rằng lợi ích từ du lịch sinh thái bền vững, vốn đóng góp hơn 3,9 tỷ USD hàng năm cho nền kinh tế Tanzania, vượt trội hơn so với lợi ích tài chính ngắn hạn từ việc khai thác khoáng sản, nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ môi trường làm tổ cho hồng hạc và hơn 300 loài chim khác phụ thuộc vào vùng đất ngập nước này.