Tái Du Nhập Bison Thúc Đẩy Phục Hồi Sinh Thái Tại Các Khu Bảo Tồn Phía Bắc Mexico

Việc tái du nhập loài bò rừng bison châu Mỹ tại Khu Dự trữ Sinh quyển Janos, Chihuahua, Mexico, đã minh chứng rõ rệt về tác động sinh thái sâu rộng mà các loài động vật ăn cỏ lớn có thể mang lại. Những động vật này được xem là kỹ sư hệ sinh thái quan trọng, có khả năng thay đổi môi trường đồng cỏ theo hướng tích cực thông qua các hành vi kiếm ăn tự nhiên của chúng. Sự hiện diện của bò rừng bison, với khả năng cắt tỉa cỏ đồng đều, giúp thúc đẩy sự phát triển của các loài thực vật bản địa và tăng cường sự đa dạng của thảm thực vật mặt đất.

Hơn nữa, quá trình di chuyển của chúng làm xáo trộn đất đai, từ đó cải thiện khả năng thấm nước mưa và hỗ trợ phân tán hạt giống, đóng vai trò then chốt trong quá trình tái sinh của hệ sinh thái. Thành công ban đầu tại Janos, nơi quần thể bò rừng bison đã tăng trưởng đáng kể từ 23 cá thể được thả vào năm 2009 lên hơn 500 cá thể vào năm 2018, đã tạo tiền đề cho việc mở rộng chương trình bảo tồn này. Kể từ năm 2019, các đàn mới đã được thiết lập tại các khu bảo tồn khác nhau ở Coahuila và Sonora, củng cố bốn đàn bảo tồn trên khắp các bang.

Nỗ lực này là kết quả của sự hợp tác đa thể chế, bao gồm Quỹ Bảo tồn Thiên nhiên Mexico (FMCN), tổ chức Cuenca Los Ojos (CLO), và Ủy ban Quốc gia về Khu vực Tự nhiên Được Bảo vệ (Conanp). Sự vắng mặt của bò rừng bison trong khu vực phía bắc Mexico vào thế kỷ 19 chủ yếu là do săn bắn quá mức và mở rộng nông nghiệp, khiến loài này gần như tuyệt chủng cục bộ. Mô hình Janos đã được nhân rộng tại Cuatro Ciénegas, Coahuila, một khu vực được công nhận là một trong những hệ sinh thái độc đáo nhất hành tinh.

Vào cuối năm 2025, một đàn mới gồm 44 cá thể bò rừng bison (38 con cái và 6 con đực), được chuyển từ Rancho El Uno ở Janos, đã được thả vào khu bảo tồn tư nhân El Santuario rộng 4.000 hecta. Động thái này không chỉ nhằm mục đích phục hồi các quá trình sinh thái mà còn tích hợp việc tái du nhập bò rừng bison vào một chiến lược phục hồi tổng thể, bao gồm cả việc phục hồi đất ngập nước và các hoạt động nông sinh thái. Ông Gerardo Ruiz Smith, Giám đốc Quỹ Pro Cuatro Ciénegas, nhấn mạnh rằng sự trở lại của loài vật này là khôi phục các chức năng hệ sinh thái quan trọng mà không loài nào khác có thể thực hiện được.

Việc mở rộng chương trình còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc, đặc biệt đối với Cộng đồng N'dee (Apache), đối với họ, bò rừng bison là loài vật quan trọng nhất trong lãnh thổ tổ tiên. Sự kiện tái du nhập này, lần đầu tiên sau hơn 200 năm vắng bóng tại khu vực trung tâm Coahuila, được xem là một hành động phục hồi sinh học văn hóa và công lý. Tuy nhiên, các thách thức vẫn còn tồn tại, bao gồm việc cần phải giải quyết tình trạng phân mảnh môi trường sống và phát triển các mô hình kinh tế bền vững để đảm bảo sự bảo tồn lâu dài. Sự hợp tác giữa các tổ chức công, xã hội dân sự và cộng đồng, như nhấn mạnh bởi ông Pedro Álvarez từ Conanp, là yếu tố quyết định để thúc đẩy sự mở rộng có trật tự và kỹ thuật của loài vật biểu tượng này.

Sự phục hồi của bò rừng bison ở Mexico, từ bờ vực tuyệt chủng cục bộ đến việc hình thành nhiều đàn đang mở rộng, cho thấy tính khả thi của các dự án bảo tồn có tầm nhìn dài hạn.