Reintrodukcja Bizona Amerykańskiego Wzmacnia Ekosystemy Północnego Meksyku

Reintrodukcja amerykańskiego bizona (Bison bison) na północnych preriach Meksyku, zapoczątkowana w Rezerwacie Biosfery Janos w Chihuahua, stanowi istotny przykład inżynierii ekologicznej realizowanej przez duże roślinożerne zwierzęta. Gatunek ten, uznawany za kluczowego inżyniera ekosystemu, aktywnie modyfikuje środowisko trawiaste poprzez swoje naturalne zachowania pasterskie. Badania wskazują, że równomierne przycinanie traw przez bizony stymuluje odrastanie i sprzyja różnorodności roślinności naziemnej, co jest kluczowe dla zdrowia prerii. Ponadto, ich przemieszczanie się i defekacja przyczyniają się do rozprzestrzeniania nasion, wspierając regenerację całego ekosystemu.

Pierwsze stado, liczące dwadzieścia trzy osobniki, w tym dwadzieścia samic i trzech samców, zostało wypuszczonych na prerię Janos 28 listopada 2009 roku. Zwierzęta te pochodziły z rezerwatu Wind Cave w Dakocie Południowej, co oznaczało pierwsze ponowne zasiedlenie tego gatunku na terytorium Meksyku. Sukces tego pionierskiego przedsięwzięcia, realizowanego na terenie 526 482 hektarów Rezerwatu Biosfery Janos – pierwszego federalnie chronionego obszaru Meksyku z głównym celem ochrony ekosystemu trawiastego – umożliwił dalszą ekspansję programu. Do 2018 roku populacja w Rancho El Uno, zarządzanym przez Meksykański Fundusz na rzecz Ochrony Przyrody (FMCN), wzrosła do 230 osobników, co pozwoliło na kontynuację działań reintrodukcyjnych.

Model ekologiczny z Janos został z powodzeniem zaimplementowany w kolejnych lokalizacjach, co zaowocowało utworzeniem czterech stad ochronnych w różnych stanach. W 2019 roku dziewiętnaście bizonów przeniesiono z Rancho El Uno do Rezerwatu Przyrody El Carmen w Coahuila, w ramach inicjatywy rozpoczętej w kwietniu 2019 roku, mającej na celu zrównoważony wzrost populacji. Pod koniec 2025 roku nowa grupa 44 zwierząt (38 samic i 6 samców) została wypuszczona w rezerwacie El Santuario w Cuatro Ciénegas, Coahuila, co oznaczało powrót gatunku na te tereny po około 160 latach nieobecności. Ta reintrodukcja łączy się z szerszymi działaniami na rzecz odnowy ekosystemu, w tym odzyskiwania mokradeł i wdrażania praktyk agroekologicznych.

Powrót bizona do Cuatro Ciénegas, obszaru wpisanego na listę Pueblo Mágico, ma wymiar nie tylko ekologiczny, ale i kulturowy, szczególnie dla rdzennego ludu N'dé, dla którego zwierzę to, znane jako Iyané, jest kluczowym elementem kosmowizji. Z perspektywy ekologicznej, ingerencja bizonów w glebę poprzez kopyta poprawia infiltrację wody deszczowej i zasilanie kluczowego akwiferu Cuatro Ciénegas, a także zmniejsza ryzyko pożarów poprzez konsumpcję suchej biomasy. Działania te są koordynowane przez liczne instytucje, w tym Fundación Pro Cuatro Ciénegas, FMCN, Cuenca Los Ojos A.C. oraz Krajową Komisję Obszarów Naturalnych Chronionych (Conanp).

Projekt ten, mający na celu przywrócenie gatunku, który niegdyś licznie występował w stanach Sonora, Chihuahua, Coahuila, Nuevo León i Durango, napotyka na wyzwania, takie jak fragmentacja siedlisk utrudniająca naturalne przemieszczanie się populacji. Wymaga to również opracowania zrównoważonych modeli ekonomicznych wspierających wysiłki konserwatorskie na poziomie lokalnym. Sukcesy te, wspierane przez instytucje takie jak SEMARNAT, świadczą o wartości partnerstw między sektorem publicznym, społeczeństwem obywatelskim i podmiotami prywatnymi w dążeniu do odtworzenia naturalnych cykli kontynentalnych dla gatunku obecnie uznawanego w Meksyku za zagrożony.