Cơ chế Miễn dịch Qua Trung Gian Đơn Nhân Giải Thích Khác Biệt Giới Tính Trong Giải Quyết Đau Mãn Tính

Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Science Immunology ngày 20 tháng 2 năm 2026 đã đưa ra lời giải thích sinh học chi tiết về sự khác biệt giới tính trong việc giải quyết cơn đau mãn tính, cho thấy phụ nữ thường phải chịu đựng cơn đau dữ dội và kéo dài hơn nam giới. Phát hiện này xác định một cơ chế cụ thể liên quan đến tế bào miễn dịch và hormone, vượt qua các giải thích mang tính xã hội và mở ra hướng đi cho các liệu pháp điều trị không dùng opioid.

Nghiên cứu, chủ yếu dựa trên các mô hình chuột, đã làm sáng tỏ vai trò trung tâm của monocyte (bạch cầu đơn nhân), một loại tế bào miễn dịch được điều chỉnh bởi hormone, trong quá trình chấm dứt cảm giác đau. Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng ở con đực, các hormone như testosterone kích thích các tế bào monocyte sản xuất interleukin 10 (IL-10), một phân tử chống viêm có chức năng báo hiệu cho các tế bào thần kinh cảm nhận đau ngừng truyền tín hiệu. Ngược lại, các tế bào monocyte trong cơ thể con cái tạo ra lượng IL-10 thấp hơn đáng kể, dẫn đến việc ngắt tín hiệu đau diễn ra chậm hơn, một sự khác biệt cũng được ghi nhận trong dữ liệu ở người sau chấn thương.

Giáo sư liên kết Geoffroy Laumet thuộc Đại học Bang Michigan (MSU) khẳng định rằng sự khác biệt trong việc giải quyết cơn đau có một cơ chế sinh học rõ rệt bắt nguồn từ con đường truyền tín hiệu thần kinh-miễn dịch này. Phòng thí nghiệm của ông tại MSU tập trung vào sự giao tiếp hai chiều giữa tế bào thần kinh và tế bào miễn dịch, và cách sự giao tiếp này ảnh hưởng đến sự phát triển và giải quyết cơn đau mãn tính, một vấn đề sức khỏe cộng đồng ảnh hưởng đến 11%–40% người Bắc Mỹ. Nghiên cứu nhấn mạnh rằng việc giảm đau là một cơ chế chủ động do miễn dịch điều khiển, được cung cấp năng lượng bởi IL-10 có nguồn gốc từ monocyte.

Đồng tác giả Elora Midavaine, nghiên cứu viên tại Đại học California, San Francisco (UCSF), lưu ý rằng phát hiện này bổ sung sắc thái quan trọng cho lĩnh vực nội tiết học, miễn dịch học và khoa học thần kinh trong quản lý cơn đau. Bà trước đây đã tham gia nghiên cứu về vai trò của hormone nữ trong việc kích hoạt các tế bào miễn dịch gần tủy sống sản xuất opioid tự nhiên để ngăn chặn tín hiệu đau trước khi chúng đến não. Sự khác biệt giới tính trong tín hiệu chống viêm này có thể giải thích tại sao phụ nữ thường trải qua cơn đau dai dẳng và nghiêm trọng hơn, với phân tích dữ liệu bệnh nhân cho thấy phụ nữ báo cáo cơn đau kéo dài và nghiêm trọng hơn nam giới tới vài tháng, tương quan với mức IL-10 lưu hành thấp hơn.

Cả hai nhà nghiên cứu đều nhấn mạnh sự cần thiết phải điều chỉnh các tiêu chuẩn chăm sóc y tế hiện tại để tính đến những khác biệt sinh học giới tính này, vốn đã bị bỏ qua trong các thử nghiệm lâm sàng lịch sử. Giáo sư Laumet bày tỏ hy vọng rằng những phát hiện này sẽ dẫn đến các liệu pháp nhắm vào việc tăng cường sản xuất IL-10 để nâng cao khả năng giải quyết cơn đau tự nhiên của cơ thể, và trong ngắn hạn, ông nhìn thấy tiềm năng của testosterone bôi ngoài da như một lựa chọn khả thi để giảm bớt sự đau đớn cục bộ. Việc xác định cơ chế thần kinh-miễn dịch cụ thể này cung cấp nền tảng vững chắc để phát triển các phương pháp điều trị đau công bằng và hiệu quả hơn, giảm sự phụ thuộc vào các loại thuốc opioid có nguy cơ cao.