ABD ve İran, Umman'da Kritik Nükleer Görüşmelerde Yeniden Bir Araya Geldi

Amerika Birleşik Devletleri ile İran İslam Cumhuriyeti arasındaki üst düzey diplomatik temaslar, 6 Şubat 2026 Cuma günü Umman'ın başkenti Maskat'ta yeniden başladı. Bu görüşmeler, İran nükleer programının seyrini belirleme potansiyeli taşıyan ve uluslararası gerilimin yüksek olduğu bir dönemde gerçekleşti. Diplomatik süreç, özellikle geçen Haziran ayında İsrail ile İran arasında yaşanan ve 12 gün süren doğrudan çatışmaların ardından Washington ve Tahran'ı ilk kez bir araya getirmesi bakımından önem arz etmektedir.

Görüşmelerin başlaması, son bir aydır İran genelinde yayılan ve ekonomik krizle tetiklenen hükümet karşıtı protestoların gölgesinde gerçekleşti. İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) verilerine göre, 28 Aralık 2025'te başlayan protestolarda 39 günde 6.883 kişi öldürülmüştür. Bu hassas diyalog, başlangıçta bir mekan anlaşmazlığı nedeniyle neredeyse iptal olma noktasına gelmişti. Ancak, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu en az dokuz bölge ülkesinin, ABD'ye müzakereleri iptal etmemesi yönünde yürüttüğü lobi faaliyetleri sayesinde görüşmeler devam edebildi.

İran heyetine, Ağustos 2024'ten bu yana Washington ile ana temas noktası olan Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ederken, ABD tarafını Beyaz Saray Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Başkan Trump'ın danışmanı Jared Kushner temsil etmektedir. Görüşmeler öncesinde Arakçi, Umman Dışişleri Bakanı Sayyid Badr bin Hamad Al Busaidi ile bir araya gelerek Tahran'ın ABD'ye sunacağı ön planı iletti. Arakçi, Tahran'ın diplomatik yollarla ulusal çıkarlarını güvence altına alacağını, ancak "aşırı taleplere veya macera eylemlerine" karşı egemenliği savunmaya hazır olduklarını ifade etti.

Masadaki temel anlaşmazlık, görüşmelerin kapsamı üzerinde yoğunlaşmaktadır. Washington, müzakerelerin İran'ın nükleer faaliyetlerinin yanı sıra balistik füze kabiliyetlerini ve bölgesel vekil güçlere verdiği desteği de ele almasını talep etmektedir. Buna karşılık, Tahran yönetimi, görüşmelerin sadece nükleer meseleler ve yaptırımların kaldırılmasıyla sınırlı kalmasında ısrarcıdır ve balistik füze programını bir "kırmızı çizgi" olarak nitelendirmektedir.

Bu diplomatik zemin, Haziran 2025'teki 12 günlük çatışma sonrası bölgede artan askeri yığınağın gölgesinde gerçekleşmektedir. Öte yandan, ABD'nin diplomatik yola rağmen elinde "birçok seçenek" tuttuğunu belirtmesi ve görüşmelerin hemen öncesinde İran'daki vatandaşlarına ülkeyi derhal terk etme çağrısı yapması, gerilimin yüksek seviyede seyrettiğini göstermektedir. Bölgesel istikrarın kırılganlığı, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı General Michael Erik Kurilla'nın da Maskat'a iniş yapmasıyla belirginleşmiştir.