İtalyan Makarna Pazarında Sağlıklı ve Niş Ürünlere Yönelik Tüketici Eğilimleri

İtalyan mutfağının temel gıdası olan makarna, hane halkı tüketiminde güçlü bir konuma sahip olmaya devam ediyor; zira hane reislerinin %96,8'i her yıl irmik bazlı makarnayı sofrasına dahil ediyor. Bu temel gıdaya olan talep istikrarını korurken, ailelerin yıllık ortalama harcamalarında gözlemlenen hafif düşüş, tüketicilerin maliyetleri yönetme çabasına işaret ediyor. Bu istikrar ortamında, pazar dinamikleri geleneksel ürünlerden uzaklaşarak yenilikçi ve özel formüllere doğru belirgin bir kayma sergiliyor. Özel formatlı makarna çeşitlerinin pazar penetrasyonu %76 gibi yüksek bir seviyeye ulaşarak, niş ürünlerin İtalyan sofralarındaki artan önemini net bir şekilde ortaya koymaktadır.

Makarna sektöründe küresel lider konumundaki İtalya, 2024 yılında bir önceki yıla göre %5 artışla 4 milyon tonun üzerinde üretim gerçekleştirdi. Bu üretimin yaklaşık %60'ı 200'den fazla ülkeye ihraç edilerek 8,7 milyar avro gelir elde edildi. Sağlıklı beslenme bilincinin yükselişi, makarna segmentinde önemli bir dönüşümü tetiklemiştir. Özellikle baklagiller ve tahıllar temel alınarak üretilen bitki bazlı makarnalar, tüketici benimsemesinde %23'lük bir artış sergilemektedir. Bu büyüme, sürdürülebilir protein kaynaklarına olan küresel ilgiyi yansıtmaktadır; bakliyatlar, gıda işleme sektöründen gelen talebi artırmaktadır.

Bu eğilime paralel olarak, çölyak hastaları ve sağlık odaklı tüketiciler arasında popüler olan glutensiz ve tam buğday seçeneklerine olan ilgi, farklı yaş gruplarında bilinçli beslenme kararlarıyla desteklenmektedir. İtalya'da pazar içerisinde yaklaşık 200 civarında farklı makarna çeşidi bulunmaktadır. Sektördeki bu adaptasyon, içeriklerin yanı sıra üretim tekniklerine de yansımaktadır. Marche bölgesinde 1938'den beri faaliyet gösteren Pasta Mancini gibi üreticiler, bronz kalıplarla şekillendirme ve düşük sıcaklıklarda yavaş kurutma gibi geleneksel yöntemleri kullanarak makarnanın sosu daha iyi tutan pürüzlü dokusunu korumaktadır. Bu tür özel üretim yöntemleri, yüksek kaliteli ve gurme segmenti hedefleyen markaların konumunu sağlamlaştırmaktadır.

Öte yandan, İtalya'nın yıllık 6 milyon tonluk durum buğdayı ihtiyacına karşın, 2024 yılı yurtiçi hasadının yalnızca 4,3 milyon tonla sınırlı kalması, ülkenin dış tedarike olan bağımlılığını ve yerli üretimde kalite artışının önemini vurgulamaktadır. Küresel pazarda dünya makarna pazarının neredeyse yarısını temsil ederek liderliğini sürdüren İtalya'nın bu durumu, hammadde kaynakları üzerindeki baskıyı göstermektedir. Türkiye Makarna Sanayicileri Derneği (TMSD) verilerine göre, 2022'de tonaj bazında %43,0 pay ile dünya makarna üretiminde en büyük üretici konumundadır. Türkiye, dünya üretiminde üçüncü sırada yer alırken, ana hammadde olan durum buğdayı üretiminde Kanada'yı geride bırakarak 4,3 milyon ton ile birinci sıradadır.

Türk şirketlerinin bu katma değerli alana yönelik stratejik ilgisi, uluslararası satın almalarla kendini göstermektedir. Türkiye'nin en büyük un üreticisi Ulusoy Un'un, 100 yılı aşkın süredir yüksek kaliteli İtalyan makarnası üreten Pastificio Mediterranea S.r.l.'nin %85 hissesini satın alması, küresel entegrasyon çabalarını simgelemektedir. Bu tür uluslararası satın almalar, İtalyan geleneğinin modern pazar gereksinimlerine uyum sağlama sürecinin bir parçası olarak değerlendirilebilir.