Sgr A*'nın Çevresindeki Nesnelerin Direnci: VLT'den Gelen Yeni Veriler Gelgit Yırtılma Teorisini Sorguluyor

Samanyolu'nun merkezindeki süper kütleli kara delik olan Akrep A* (Sgr A*) etrafında dönen bazı 'tozlu nesnelerin' şaşırtıcı yörünge kararlılığı sergilediği, yerleşik teorik modellerle çelişen bulgular, 2025 yılının sonlarında Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlandı. Bu sonuçlar, uluslararası bir araştırma ekibi tarafından elde edildi ve ekibin başında Köln Üniversitesi'nden Dr. Florian Peissker bulunuyordu.

Bu önemli keşifler, Şili'deki VLT (Very Large Telescope) üzerinde yer alan ve Avrupa Güney Gözlemevi (ESO) tarafından işletilen yeni ERIS (Enhanced Resolution Imager and Spectrograph) enstrümantasyonu kullanılarak gerçekleştirildi. Elde edilen veriler, bu cisimlerin muazzam gelgit kuvvetleri, yani 'spagettileşme' nedeniyle kaçınılmaz olarak parçalanacağına dair önceki varsayımları ciddi şekilde sorgulamaktadır. Çalışmanın odak noktasında, normalde parçalanması beklenen G2, D9 ikili sistemi ile X3 ve X7 olarak adlandırılan nesneler yer aldı.

Özellikle G2 nesnesi, daha önce basit bir gaz ve toz bulutu olarak değerlendirilmişti ve çarpışma rotasında olduğu düşünülüyordu. Ancak ERIS verileri, G2'nin istikrarlı bir yörünge izlediğini gösteriyor. Araştırmacılar bu durumu, nesnenin içinde bir yıldızın varlığına işaret olarak yorumluyorlar. Dahası, Peissker'in ekibi tarafından 2024 yılında Sgr A*'ya bu kadar yakın mesafede ilk doğrulanmış sistem olarak keşfedilen D9 ikili sistemi de aşırı yerçekimi gerilimine rağmen bütünlüğünü koruyor.

Tarihsel gözlemlerle yaklaşık 2036 yılına kadar kara deliğe doğru sarmal bir yörüngeye girmesi beklenen X7 nesnesi de istikrarlı bir hareket sergilemektedir. Bu ampirik bulgular, süper kütleli kara deliklerin yakınındaki gelgit yıkımına dair astrofiziksel tahminler için ciddi bir meydan okuma teşkil etmektedir. D9 sisteminin gösterdiği direnç, ya yerel gelgit kuvvetlerinin tahmin edilenden daha zayıf olduğunu ya da bu cisimlerin aşırı yerçekimi kaymasına karşı koyabilecek içsel mekanizmalara sahip olduğunu düşündürmektedir.

Dr. Peissker, elde edilen verilerin, Akrep A*'nın daha önce düşünüldüğünden daha az yıkıcı olduğunu ve galaktik merkezde bir miktar yapı ve istikrarın var olabileceğini gösterdiğini belirtti. Bu durum, galaktik merkez dinamiği anlayışımızı yeniden şekillendirebilir.

ERIS cihazı, Şili'deki Paranal Gözlemevi'nde konuşlu VLT için geliştirilen yeni nesil teknolojilerin bir parçasıdır ve kızılötesi aralığındaki ışığı toplar. Bu enstrüman, NACO ve SINFONI gibi önceki araçların yerini almıştır. Öte yandan, 2022 yılında Event Horizon Telescope (EHT) tarafından toplanan veriler, Sgr A* etrafındaki yığılma halkasının ilk görüntüsünü elde etmemizi sağlamıştı. Gelecekteki araştırmaların, bu tuhaf fenomenleri netleştirmek amacıyla ESO'nun yapım aşamasındaki Çok Büyük Teleskopu'ndan (ELT) gelecek verileri de içermesi kuvvetle muhtemeldir.