Mikroglia ve Nöronal Kök Hücre Etkileşimi Yetişkin Nörogenezini Düzenliyor

Cincinnati Üniversitesi (UC) Tıp Fakültesi araştırmacıları tarafından yürütülen ve Nature Communications dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, beyindeki bağışıklık hücreleri olan mikroglia'nın, yetişkinlerde yeni nöron oluşumunu nasıl kontrol ettiğini detaylandırmaktadır. Bu keşif, yaşa bağlı bilişsel gerilemenin potansiyel tedavileri için yeni yollar açma önemi taşımaktadır. Çalışma, özellikle öğrenme ve hafıza için kritik bir bölge olan hipokampüste gerçekleşen yetişkin nörogenezi mekanizmasını aydınlatmaktadır.

Bu araştırma, 2025 yazında Science dergisinde yetişkin insanlarda hipokampusta nörogenezin gerçekleştiğini teyit eden bulguların üzerine inşa edilmiştir. UC ekibi, Dr. Yu (Agnes) Luo liderliğinde, mikroglia'nın durumunun bu süreç için belirleyici olduğunu ortaya koymuştur. Dr. Luo, yaşlanan yetişkinlerde beyin gençleşmesini sağlamak ve daha sağlıklı yaşlanmayı sürdürmek için yetişkin nörogenezini artırmanın uzun vadeli bir hedef olduğunu belirtmiştir.

Spesifik olarak, TGF-beta sinyalizasyonundan yoksun aktive olmuş mikroglia hücrelerinin, mikroglia-nöral kök hücre çapraz konuşması adı verilen bir süreç aracılığıyla yetişkin nörogenezini uyardığı tespit edilmiştir. Nöral progenitor hücreler (NPC'ler), nöronlara dönüşebilen olgunlaşmamış hücrelerdir ve mikroglia'nın bu hücrelerin hayatta kalması ve gelişimi üzerinde düzenleyici bir etkisi bulunmaktadır. Bu bulgu, beynin doğal onarım mekanizmalarını güçlendirmeyi amaçlayan terapötik müdahaleler için hassas bir hedef sunmaktadır.

Dr. Luo'nun laboratuvarı, bu bilginin gelecekteki uygulamalarını Alzheimer hastalığının anlaşılması ve tedavisinde test etmeyi planlamaktadır. Bu kapsamlı araştırma, tek hücreli RNA dizileme analizi kullanarak çapraz konuşmayı çözmede önemli katkıları olan Krishna Roskin, PhD gibi isimlerin de dahil olduğu önemli bir iş birliğini gerektirmiştir. Çalışmada ayrıca NYU Grossman Tıp Fakültesi ve Münih'teki Alman Nörodejeneratif Hastalıklar Merkezi'nden işbirlikçiler de yer almıştır.

Daha önceki çalışmalarında Dr. Luo, mikroglia'nın kendi TGF-β1 ligandını ürettiğini ve bunun otokrin sinyalizasyon yoluyla mikroglia homeostazını sürdürdüğünü göstermiştir; bu mekanizmanın bozulması bilişsel eksikliklere yol açmaktadır. Bu yeni çalışma, bu temel homeostatik mekanizmanın, yeni nöron üretimi gibi daha karmaşık bir süreç olan nörogenez üzerindeki düzenleyici rolünü ortaya koyarak alandaki bilgiyi genişletmektedir. UC ekibinin bulguları, beynin doğal plastisite ve onarım yeteneğinin, bağışıklık hücreleri olan mikroglia'nın spesifik sinyal durumları tarafından aktif olarak yönetildiğini göstermektedir.