Stany Zjednoczone oficjalnie opuściły Światową Organizację Zdrowia: Przełomowa decyzja Waszyngtonu z 22 stycznia 2026 roku

22 stycznia 2026 roku Stany Zjednoczone Ameryki oficjalnie zakończyły swoje członkostwo w Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), finalizując proces zapoczątkowany dekretem prezydenckim Donalda Trumpa na początku jego drugiej kadencji. Wraz z tym krokiem wstrzymano wszelkie finansowanie państwowe dla tej instytucji, a amerykański personel oraz podwykonawcy zostali wycofani z głównej kwatery w szwajcarskiej Genewie oraz z biur organizacji na całym świecie. Wszystkie formy współpracy oraz setki realizowanych wspólnie programów zostały natychmiast zawieszone lub całkowicie przerwane.

Decyzja ta stanowi drugie odejście Waszyngtonu z WHO w ciągu ostatniej dekady. Pierwotnie Donald Trump ogłosił zamiar zerwania współpracy w lipcu 2020 roku, krytykując organizację za niewłaściwą reakcję na pandemię COVID-19 oraz nadmierną zależność od danych przekazywanych przez Chiny. Choć administracja Joe Bidena wstrzymała ten proces w 2021 roku, powrót Trumpa do Białego Domu w styczniu 2025 roku przyniósł natychmiastowe wznowienie procedury wyjścia.

Sekretarz Stanu Marco Rubio potwierdził ostateczność tego kroku, kładąc szczególny nacisk na nienaprawialne problemy strukturalne organizacji. Biały Dom sformułował szereg poważnych zarzutów, oskarżając WHO o utratę niezależności, biurokratyczną niewydolność oraz brak zdolności do przeprowadzenia kluczowych reform wewnętrznych, które mogłyby usprawnić jej działanie w sytuacjach kryzysowych.

Stany Zjednoczone, które jako największy darczyńca pokrywały do 16% budżetu organizacji (co w latach 2022–2023 wyniosło około 1,3 miliarda dolarów), utrzymują, że instytucja ta stała się narzędziem geopolitycznych wpływów Pekinu. Według amerykańskiej administracji, WHO zawiodła w obliczu globalnych wyzwań, takich jak nowe zagrożenia pandemiczne czy epidemie w Afryce. Prezydent Trump określił to wyjście jako fundamentalny krok w stronę pełnej suwerenności amerykańskiego sektora zdrowia.

Konsekwencje finansowe i operacyjne tego kroku są ogromne dla całej społeczności międzynarodowej. Waszyngton opuścił organizację, pozostawiając nieuregulowane zobowiązania finansowe w wysokości 260 milionów dolarów z tytułu składek za lata 2024–2025, co wywołało falę krytyki w Genewie. Dyrektor generalny WHO, Tedros Ghebreyesus, ostrzegł, że brak tych funduszy bezpośrednio zagraża kluczowym programom zwalczania HIV, malarii i polio oraz osłabia globalny nadzór nad infekcjami.

Przewiduje się, że budżet WHO może skurczyć się nawet o jedną trzecią, co najbardziej uderzy w kraje rozwijające się, najbardziej polegające na wsparciu organizacji. Chiny oraz Unia Europejska zadeklarowały już jednak gotowość do częściowego uzupełnienia powstałego deficytu finansowego. Na arenie międzynarodowej ruch ten wywołał skrajne emocje, od aprobaty ze strony Rosji i jej partnerów, po głębokie zaniepokojenie w Europie i strukturach ONZ, gdzie obawiają się fragmentacji globalnego bezpieczeństwa zdrowotnego.

Donald Trump pozostaje jednak nieugięty, zapowiadając, że USA skoncentrują swoje zasoby na bezpośredniej pomocy dwustronnej, rezygnując z pośrednictwa struktur uznanych za nieefektywne. Kwestia zaległego zadłużenia Stanów Zjednoczonych ma zostać oficjalnie rozpatrzona podczas Zgromadzenia WHO w maju 2026 roku. To wydarzenie z pewnością przyciągnie uwagę całego świata, definiując przyszłość międzynarodowej współpracy medycznej w nowej rzeczywistości geopolitycznej.