Całkowita blokada WhatsApp w Rosji: Kreml wskazuje na naruszenia prawa, aplikacja MAX promowana jako alternatywa

W czwartek, 12 lutego 2026 roku, Federacja Rosyjska oficjalnie potwierdziła całkowite zaprzestanie funkcjonowania komunikatora WhatsApp na swoim terytorium. Jako główny powód tej radykalnej decyzji władze wskazały systematyczne nieprzestrzeganie przez platformę wymogów rosyjskiego prawodawstwa. Działanie to jest interpretowane przez ekspertów jako kluczowy element strategii wzmacniania suwerenności cyfrowej kraju oraz próba wymuszenia migracji użytkowników do rodzimej aplikacji MAX, opracowanej przez koncern technologiczny VK.

Domeny whatsapp.com oraz web.whatsapp.com zostały definitywnie usunięte z Narodowego Systemu Nazw Domen (NSDI), co w praktyce uniemożliwiło dostęp do serwisu z rosyjskich adresów IP bez stosowania specjalistycznych narzędzi omijających blokady, takich jak sieci VPN. Rzecznik Kremla, Dmitrij Pieskow, oświadczył w oficjalnym komunikacie, że ewentualne wznowienie działalności WhatsApp jest uzależnione wyłącznie od postawy korporacji Meta. Według niego właściciel serwisu musi wykazać realną gotowość do dialogu i zacząć respektować rosyjskie normy prawne. Pieskow podkreślił, że utrzymywanie przez Meta „bezkompromisowego stanowiska” praktycznie wyklucza szanse na powrót platformy do legalnego funkcjonowania w Rosji.

WhatsApp, należący do koncernu Meta (który w 2022 roku został uznany w Rosji za organizację ekstremistyczną), określił działania lokalnego regulatora jako „wyraźny krok wstecz”. Przedstawiciele firmy ostrzegli, że izolowanie obywateli od sprawdzonych i bezpiecznych kanałów komunikacji może negatywnie odbić się na ich prywatności oraz ogólnym bezpieczeństwie cyfrowym. Zgodnie z wewnętrznymi szacunkami firmy, liczba aktywnych użytkowników WhatsApp w Rosji przed nałożeniem blokady przekraczała 100 milionów osób, co podkreśla skalę oddziaływania tej decyzji na społeczeństwo.

Kontekst obecnych wydarzeń kształtował się już od sierpnia 2025 roku, kiedy to Roskomnadzor zaczął wprowadzać pierwsze restrykcje dotyczące połączeń głosowych i wideo w aplikacjach WhatsApp oraz Telegram. Powodem był brak zgody operatorów na udostępnianie danych użytkowników organom nadzorczym. Pod koniec 2025 roku użytkownicy zaczęli odnotowywać również celowe spowolnienia w przesyłaniu wiadomości multimedialnych. Według oficjalnej narracji, kroki te miały na celu przede wszystkim walkę z plagą oszustw telefonicznych. Roskomnadzor (RKN) oszacował, że samo zablokowanie funkcji dzwonienia pozwoliło zredukować liczbę incydentów związanych z wyłudzeniami o około 40% w ciągu zaledwie kilku pierwszych tygodni.

W obliczu blokady zachodnich rozwiązań, jako główną alternatywę promuje się państwowy komunikator MAX, stworzony przez spółkę zależną VK – OOO „Platforma Komunikacyjna”. Aplikacja MAX, wprowadzona na rynek w marcu 2025 roku, jest pozycjonowana jako kompleksowy ekosystem cyfrowy. Integruje ona nie tylko funkcje czatu, ale również dostęp do usług publicznych poprzez system ESIA (Gosuslugi) oraz cyfrowy dowód tożsamości (Digital ID), co wywołuje liczne porównania do chińskiej super-aplikacji WeChat. Warto zaznaczyć, że od września 2025 roku aplikacja MAX stała się obowiązkowym elementem oprogramowania preinstalowanego na wszystkich nowych smartfonach sprzedawanych w Rosji. Dane z sierpnia 2025 roku pokazywały, że MAX przyciągał około 32,2 miliona unikalnych użytkowników miesięcznie, podczas gdy WhatsApp wciąż utrzymywał pozycję lidera z bazą ponad 97 milionów osób.

Niezależni analitycy rynku technologicznego koncentrują swoją krytykę wokół architektury bezpieczeństwa aplikacji MAX. Zwracają oni uwagę, że w przeciwieństwie do WhatsApp, rosyjskie rozwiązanie nie oferuje pełnego szyfrowania typu end-to-end, co potencjalnie umożliwia organom państwowym monitorowanie prywatnej korespondencji. Paweł Durow, twórca Telegrama, również sugerował, że działania władz mają na celu przymusowe przeniesienie obywateli do systemów w pełni kontrolowanych przez aparat państwowy. Z kolei przedstawiciele rządu argumentują, że rozwój MAX jest niezbędny dla osiągnięcia pełnej suwerenności technologicznej, o czym w grudniu 2025 roku mówił prezydent Władimir Putin.

Dalsze zaostrzenie kontroli nad siecią przewidziane jest na 1 marca 2026 roku, kiedy to w życie wejdą nowe przepisy rozszerzające kompetencje Roskomnadzoru w zakresie bezpośredniego zarządzania infrastrukturą internetową. Tworzy to trwałe ramy prawne dla działań podobnych do tych podjętych 12 lutego. Całkowita blokada WhatsApp w lutym 2026 roku jawi się zatem jako finalny etap długofalowej strategii zmierzającej do pełnej centralizacji i kontroli przepływu informacji w rosyjskiej przestrzeni cyfrowej.