Podczas gdy światowe stolice skupiają się na głośnych starciach mocarstw, wizyty prezydenta Korei Południowej i ministra spraw zagranicznych Bangladeszu w Nowym Delhi wydają się niemal rutynowe. Tymczasem to właśnie te wydarzenia obnażają paradoks współczesnej Azji: podczas gdy wielkie mocarstwa próbują podzielić region na bloki, państwa średniej wielkości po cichu budują sieć praktycznych powiązań, która może okazać się trwalsza niż głośne sojusze. Wszystko wskazuje na to, że mamy do czynienia z próbą stworzenia alternatywnej architektury współpracy, mniej zależnej od rywalizacji na linii Pekin-Waszyngton.
Historyczne fundamenty tych wizyt powstawały przez dziesięciolecia. Stosunki dyplomatyczne Indii i Korei Południowej, nawiązane w 1973 roku, przez długi czas pozostawały czysto formalne. Przełom nastąpił w 2009 roku wraz z podpisaniem umowy o kompleksowym partnerstwie gospodarczym. Od tego czasu, według oficjalnych danych, handel dwustronny wzrósł niemal dziesięciokrotnie, południowokoreańskie korporacje zbudowały fabryki w Indiach, a Nowe Delhi zyskało dostęp do zaawansowanych technologii i inwestycji infrastrukturalnych. Kierunek ten okazał się jednym z najbardziej udanych przykładów indyjskiej polityki „Look East”, przekształconej później w „Act East”.
Relacje z Bangladeszem mają jeszcze bardziej egzystencjalny charakter. Wsparcie Indii dla wojny wyzwoleńczej w 1971 roku do dziś pozostaje częścią narodowego mitu obu krajów. Jednak sąsiedztwo przyniosło nie tylko przyjaźń, ale i chroniczne problemy – od podziału wód Gangesu i Brahmaputry po handel przygraniczny i migrację. Jak wskazują dostępne raporty, obroty handlowe rosną, lecz wąskie gardła infrastrukturalne i nierozwiązane kwestie wodne nadal ograniczają potencjał współpracy. Wizyta szefa dyplomacji Bangladeszu stanowi zatem próbę przeniesienia relacji z trybu zarządzania kryzysowego na poziom partnerstwa strategicznego.
Bieżące rozmowy w Delhi koncentrują się najprawdopodobniej na trzech głównych obszarach: bezpieczeństwie technologicznym, odporności klimatycznej oraz dywersyfikacji łańcuchów dostaw. Korea Południowa dąży do zmniejszenia zależności od Tajwanu i Chin w produkcji półprzewodników, Indie oferują ogromny rynek i bazę farmaceutyczną, a Bangladesz – możliwości w przemyśle tekstylnym i odzieżowym. Eksperci zauważają, że wszystkie trzy strony unikają otwartej retoryki antychińskiej, preferując język „zrównoważonego rozwoju” i „wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu”.
Mapa interesów jest przy tym bardziej złożona, niż mogłoby się wydawać. Dla Indii wizyty te są częścią długofalowej strategii tworzenia „sieci partnerstw”, która zmniejsza ryzyko jednostronnej zależności. Seul, jak się wydaje, traktuje Indie jako zabezpieczenie na wypadek eskalacji wokół Tajwanu, szukając jednocześnie nowych rynków zbytu dla swoich zaawansowanych technologicznie produktów. Dhaka stara się balansować między Pekinem, Delhi i Tokio, unikając pułapki zadłużenia związanej z inicjatywą „Pasa i Szlaku”. Jednocześnie wstępne dane wskazują, że żadna ze stron nie jest jeszcze gotowa ujawnić pełnego zakresu osiągniętych porozumień, co jest typowe dla azjatyckiej dyplomacji.
Rozwój wydarzeń może nastąpić według kilku realistycznych scenariuszy. Pierwszym z nich jest stopniowe formowanie się mini-sojuszu w dziedzinie krytycznych technologii i zielonej energii. Beneficjentami stałyby się korporacje z tych trzech krajów, a impulsem byłoby uruchomienie wspólnych projektów produkcji czipów i modułów słonecznych. Główną siłą hamującą będą tu bariery biurokratyczne i zmiany rządów. Drugi scenariusz ma charakter symboliczny: głośne memoranda bez głębokiego wdrożenia. W takim przypadku zyskałyby Chiny, utrzymując dominującą pozycję w regionie.
Trzecia droga to reakcja Pekinu. Jeśli Chiny dostrzegą w tym zbliżeniu próbę stworzenia alternatywy dla swoich wpływów w Zatoce Bengalskiej, należy spodziewać się presji ekonomicznej na Bangladesz i dyplomatycznych demarszy wobec Seulu. Czwarty, najbardziej ambitny scenariusz zakłada rozszerzenie formatu do dialogu cztero- lub pięciostronnego z udziałem Japonii lub Wietnamu. Mogłoby to znacząco zwiększyć odporność regionalnych łańcuchów dostaw na globalne wstrząsy, wymagałoby jednak poważnych ustępstw w kwestiach wrażliwych.
Sukces tych inicjatyw będzie ostatecznie zależał od zdolności trzech stolic do przekształcenia listów intencyjnych w działające mechanizmy, odczuwalne dla biznesu i obywateli.
