Europa zmienia zasady wjazdu od 10 kwietnia: czym jest system EES i co czeka turystów na granicy

Od 10 kwietnia 2026 roku w 29 krajach strefy Schengen zostanie w pełni uruchomiony Entry/Exit System (EES) – nowy cyfrowy system rejestracji wjazdów i wyjazdów. Zastępuje on tradycyjne pieczątki w paszporcie rejestracją biometryczną: odciskami palców i skanem twarzy. Turyści z krajów spoza UE (w tym z Rosji, USA, Wielkiej Brytanii i innych) będą poddawani tej procedurze podczas krótkich podróży do 90 dni w ciągu 180 dni.

To najbardziej znacząca zmiana na europejskich granicach w ostatnich latach. Celem jest automatyzacja kontroli, dokładniejsze monitorowanie czasu pobytu oraz ograniczenie oszustw związanych z dokumentami.

Co się stało

Komisja Europejska oficjalnie potwierdziła: od 10 kwietnia 2026 roku system EES staje się w pełni obowiązkowy na wszystkich zewnętrznych granicach Schengen. System zaczął być wdrażany etapami już 12 października 2025 roku, jednak do tej pory nie wszystkie punkty kontrolne i nie wszystkie dane były gromadzone w pełnym zakresie. Obecnie pieczątki w paszporcie zostają całkowicie wycofane, a w ich miejsce powstaje zapis cyfrowy.

Przy pierwszym wjeździe od obywateli państw trzecich pobierane są:

• odciski palców (zazwyczaj czterech palców każdej dłoni);
• zdjęcie twarzy;
• dane paszportowe.

Podczas kolejnych podróży system po prostu porównuje dane biometryczne z istniejącym już wpisem – powinno to przyspieszyć proces w przyszłości.

Co to oznacza dla turystów

Kolejki na granicy w pierwszych tygodniach, a zwłaszcza w sezonie letnim, mogą się wydłużyć. Lotniska takie jak Paryż, Frankfurt, Amsterdam czy Madryt już ostrzegają przed możliwymi opóźnieniami. Zamiast szybkiej pieczątki trzeba będzie teraz podejść do specjalnego stanowiska lub kiosku samoobsługowego.

Zalety: system automatycznie wylicza dni pobytu, dzięki czemu maleje ryzyko przypadkowego przekroczenia limitu 90 dni. Ponadto biometria pomaga w walce z fałszywymi paszportami i powtarzającymi się naruszeniami przepisów.

Wady: za pierwszym razem procedura zajmie więcej czasu – od kilku do nawet 10–15 minut w zależności od obciążenia. W okresach szczytowych (lato 2026) niektóre kraje będą mogły tymczasowo zawieszać poszczególne elementy EES, aby uniknąć paraliżu.

Co wiadomo na pewno

• Kogo dotyczy: obywatele spoza UE wjeżdżający do Schengen na krótki okres (turystyka, biznes, tranzyt). Obywatele UE, państw Schengen oraz posiadacze zezwoleń na pobyt lub wiz długoterminowych są zwolnieni z tego obowiązku.
• Wyjątki: Irlandia i Cypr nie uczestniczą w systemie EES.
• Okres przechowywania danych: dane biometryczne są przechowywane do 5 lat lub do wygaśnięcia ważności wpisu.
• Rejestracja wstępna: nie jest wymagana. Wszystko odbywa się na granicy. W niektórych portach lotniczych testowane są już kioski samoobsługowe oraz aplikacja mobilna "Travel to Europe".
• Pieczątki: od 10 kwietnia nie będą już one wbijane.

Wszystkie dane zostały potwierdzone na oficjalnej stronie Komisji Europejskiej oraz w oświadczeniach z 30 marca 2026 roku.

Jeśli posiadasz zezwolenie na pobyt w kraju strefy Schengen

1. Nie powinieneś być rejestrowany w systemie EES.
Oznacza to, że przy przekraczaniu zewnętrznej granicy Schengen nie powinna być dla Ciebie prowadzona ewidencja wjazdu/wyjazdu EES, którą wprowadza się dla turystów krótkoterminowych. W związku z tym system EES nie powinien naliczać Ci dni pobytu tak jak zwykłemu odwiedzającemu w ramach limitu 90/180.

2. Dane biometryczne konkretnie na potrzeby EES zazwyczaj nie są wymagane.
Zdjęcia i odciski palców w ramach nowego systemu są pobierane od osób udających się na pobyt krótkoterminowy (short stay): na podstawie wizy krótkoterminowej lub bez wizy na okres do 90 dni w ciągu 180 dni. Posiadacze zezwoleń na pobyt lub wiz długoterminowych są wyłączeni z tego mechanizmu.

3. Prawo do zamieszkania w kraju, który wydał zezwolenie na pobyt, pozostaje bez zmian.
Oficjalny kalkulator 90/180 wyraźnie wskazuje, że jeśli posiadasz zezwolenie na pobyt w UE lub wizę długoterminową, nie dotyczy Cię zasada 90/180 w odniesieniu do pobytu na podstawie tego dokumentu.

4. Do innych krajów strefy Schengen możesz zazwyczaj podróżować na krótko – do 90 dni w ciągu 180 dni.
Jeśli Twoje zezwolenie na pobyt zostało wydane przez państwo strefy Schengen, możesz zazwyczaj udać się do innego kraju Schengen na krótki okres do 90/180 dni, przy zachowaniu standardowych warunków podróży. Nie jest to już "mieszkanie na podstawie karty pobytu" w innym kraju, lecz krótki wyjazd.

5. Kontrole dokumentów nadal pozostają w mocy.
System EES nie znosi samej kontroli granicznej. W praktyce nadal potrzebujesz ważnego paszportu oraz ważnego zezwolenia na pobyt lub karty rezydenta. Natomiast wewnątrz strefy Schengen, jeśli tymczasowo wprowadzono kontrole wewnętrzne, dokumenty również warto mieć przy sobie.