Chilijski architekt Smiljan Radić laureatem Nagrody Pritzkera 2026

Smiljan Radić Clark został oficjalnie ogłoszony laureatem Nagrody Pritzkera w 2026 roku, co powszechnie uznaje się za najwyższe i najbardziej prestiżowe międzynarodowe wyróżnienie w dziedzinie architektury. Radić zapisał się w historii jako pięćdziesiąty piąty zdobywca tego zaszczytnego tytułu, dołączając do elitarnego grona najwybitniejszych twórców przestrzeni na świecie. Architekt nieustannie mieszka i tworzy w swoim rodzinnym Santiago w Chile, gdzie w 2017 roku założył Fundación de Arquitectura Frágil. Jest to organizacja o charakterze badawczym, która koncentruje się na analizowaniu architektury nie tylko jako rzemiosła budowlanego, ale przede wszystkim jako żywej i ewoluującej praktyki kulturowej, wpływającej na społeczeństwo.

W oficjalnym werdykcie jury zwróciło szczególną uwagę na to, jak twórczość Radicia po mistrzowsku eksploruje „subtelną równowagę między pewnością tego, co solidne, a kruchością tego, co efemeryczne”. Jego podejście do projektowania stanowi manifest, według którego architektura jest formą sztuki wysokiej, skierowaną bezpośrednio ku samej esencji ludzkiego bytowania. W swoich dziełach artysta świadomie operuje motywami niedoskonałości oraz egzystencjalnej wrażliwości, co pozwala mu na budowanie głębokiej więzi między użytkownikiem a otaczającą go strukturą, wykraczając poza czystą funkcjonalność budynków.

Sam Radić często podkreśla, że nadrzędnym celem jego projektów jest wywołanie u odbiorcy określonego przeżycia, które charakteryzuje się silnym rezonansem emocjonalnym. Jego realizacje często sprawiają wrażenie obiektów tymczasowych, ulotnych lub wręcz celowo niedokończonych, co prowokuje do refleksji nad trwałością materii. Jednocześnie architekt potrafi w tych ramach stworzyć przestrzeń niezwykle ustrukturyzowaną, pełną spokoju i niosącą optymistyczny przekaz. Wyrazistym przykładem tej unikalnej dychotomii był słynny pawilon Serpentine Gallery w Londynie, zrealizowany w 2014 roku. Projekt ten składał się z lekkiej, półprzezroczystej kopuły wykonanej z włókna szklanego, która została osadzona na potężnych, surowych kamieniach, osobiście wyselekcjonowanych przez Radicia w celu uzyskania pożądanego efektu wizualnego.

Urodzony w Santiago w rodzinie o bogatych korzeniach imigranckich – jego dziadkowie ze strony ojca wyemigrowali z Chorwacji, natomiast matka pochodzi z Wielkiej Brytanii – Radić od początku swojej drogi zawodowej odrzucał konwencjonalny, ustandaryzowany język architektoniczny. Do każdego nowego zadania projektowego podchodzi jak do jednostkowego, głębokiego badania naukowego i artystycznego. Swoją autorską praktykę założył w 1995 roku i mimo międzynarodowej sławy, świadomie dba o zachowanie jej kameralnej skali. Pozwala mu to na pełną kontrolę nad procesem twórczym i unikanie komercyjnej powtarzalności, co jest rzadkością we współczesnym świecie wielkich biur projektowych.

Choć jego zespół pozostaje niewielki, portfolio Radicia imponuje różnorodnością i rozmachem, obejmując zarówno luksusowe rezydencje prywatne, jak i monumentalne instytucje kultury czy innowacyjne pawilony tymczasowe. Do jego najbardziej znaczących osiągnięć należą takie projekty jak Teatr Regionalny Bio-Bío z 2018 roku oraz unikalna winiarnia Vik Millahue, ukończona w 2013 roku. Warto podkreślić historyczny wymiar tego wyróżnienia: Smiljan Radić jest dopiero drugim architektem z Chile, który dostąpił zaszczytu odebrania Nagrody Pritzkera. Pierwszym był Alejandro Aravena, który otrzymał to prestiżowe odznaczenie w 2016 roku, co potwierdza rosnącą rangę chilijskiej szkoły architektury na arenie globalnej.