Chińscy i międzynarodowi naukowcy zidentyfikowali związki organiczne zawierające azot w próbkach księżycowych z misji Chang’e-5 i Chang’e-6

Międzynarodowy zespół badawczy, pod kierownictwem specjalistów z Instytutu Geologii i Geofizyki Chińskiej Akademii Nauk (IGGCAS), opublikował wyniki analizy regolitu księżycowego dostarczonego przez misje Chang’e-5 i Chang’e-6. Publikacja danych miała miejsce w czasopiśmie „Science Advances” 8 lub 9 kwietnia 2026 roku. Badanie po raz pierwszy pozwoliło na systematyczną identyfikację różnorodnych zwiąków organicznych zawierających azot w pyłach księżycowych oraz opisanie ich ewolucji w warunkach Układu Słonecznego.

Księżyc, dzięki swojemu geologicznie stabilnemu środowisku, stanowi chemiczne archiwum, które na Ziemi zostało zatarte przez aktywne procesy. Praca ta potwierdza, że Srebrny Glob utrwala historię dostarczania materii organicznej przez asteroidy i komety do wewnętrznej części Układu Słonecznego. Związki organiczne występują głównie w postaci ziaren o rozmiarach od submikronowych do mikronowych, a także jako osady powierzchniowe i struktury zamknięte, składające się z węgla, azotu i tlenu. W niektórych próbkach wykryto obecność grup funkcyjnych amidów, co wskazuje na złożone procesy reorganizacji chemicznej.

Kluczowym elementem badania było profilowanie izotopowe przeprowadzone przy użyciu metody NanoSIMS. Ustalono, że stosunki izotopowe wodoru, węgla i azotu w księżycowej materii organicznej są średnio „lżejsze” niż wartości typowe dla chondrytów węglistych i innych próbek pochodzących z asteroid. Rozbieżność ta jest spójna ze scenariuszem, w którym pierwotna materia uległa odparowaniu, a następnie kondensacji podczas wysokoenergetycznych zderzeń o wysokiej temperaturze.

Naukowcy po raz pierwszy zarejestrowali wyraźne dowody na implantację wiatru słonecznego w materii organicznej. Stanowi to wiarygodny „odcisk palca”, który pozwala wykluczyć zanieczyszczenie próbek na Ziemi i potwierdza długotrwałą ekspozycję materiału na promieniowanie na powierzchni Księżyca. We wczesnym Układzie Słonecznym asteroidy i komety dostarczały na planety typu ziemskiego niezbędne do powstania życia pierwiastki, takie jak węgiel, azot, tlen, fosfor i siarka, które mogły pełnić rolę prekursorów chemicznych.

Misja Chang’e-6, która wystartowała 3 maja 2024 roku, dostarczyła na Ziemię 1935,3 grama próbek z niewidocznej strony Księżyca, znacząco poszerzając bazę badawczą względem poprzedniej misji, Chang’e-5. Wyniki tych analiz tworzą fundament dla przyszłych międzyplanetarnych misji mających na celu sprowadzenie próbek, w tym planowanej wyprawy Tianwen-2, dostarczając kluczowych informacji o transformacji materiałów z małych ciał niebieskich u zarania Układu Słonecznego.