Antarktyczny bursztyn: Bezpośredni dowód na istnienie starożytnego ekosystemu zielonych lasów kredy

Naukowcy po raz pierwszy potwierdzili odkrycie próbek bursztynu na terenie Antarktydy. To przełomowe znalezisko dostarczyło niezbitych materialnych dowodów na to, że około 90 milionów lat temu, w okresie kredy, kontynent ten był pokryty bujnymi lasami strefy umiarkowanej. Odkrycie to rzuca nowe światło na paleoklimat regionu. Te bezcenne fragmenty, z których każdy mierzy zaledwie milimetr, zostały wydobyte z osadów morskich na znacznej głębokości. Operację tę przeprowadzono w 2017 roku z pokładu niemieckiego lodołamacza badawczego „Polarstern”. Próbki znajdowały się dokładnie na głębokości 946 metrów w Zatoce Pine Island, położonej w zachodniej części Antarktydy.

Bursztyn ten, nazwany na cześć miejsca odkrycia „bursztynem z Wyspy Pine”, funkcjonuje jako swoista kapsuła czasu, która uwieczniła zupełnie inną, ciepłą epokę w historii kontynentu. Bezpośrednie dowody materialne wskazują, że Antarktyda w tamtym okresie była domem dla wilgotnych lasów iglastych. Co więcej, panował tam klimat charakteryzujący się łagodnymi, bezlodowymi zimami, co jest trudne do wyobrażenia w kontekście dzisiejszego, zamarzniętego krajobrazu.

Utrzymanie tak niezwykłego klimatu na biegunie było możliwe dzięki bardzo wysokiemu stężeniu dwutlenku węgla w atmosferze. Gaz ten generował intensywny naturalny efekt cieplarniany. Ten fakt jest w pełni zgodny z ogólnymi ustaleniami dotyczącymi znacznie wyższych globalnych temperatur panujących w okresie kredy. Zrozumienie mechanizmów, które utrzymywały tak ciepłe warunki w regionach polarnych, jest kluczowe dla nauki o klimacie.

Szczegółowa analiza znaleziska, której wyniki zostały opublikowane na łamach prestiżowego czasopisma „Antarctic Science”, ujawniła w bursztynie mikroskopijne inkluzje. Obejmowały one pozostałości kory starożytnego drzewa, a także wyraźne ślady patologicznego wycieku żywicy. Ten ostatni element sugeruje, że drzewa wydzielały żywicę w celu leczenia uszkodzeń. Uszkodzenia te mogły być spowodowane przez inwazję szkodników lub przez pożary lasów, które były zjawiskiem prawdopodobnie częstym w ciepłym klimacie tamtej epoki. Odkrycie bursztynu, wraz z towarzyszącymi mu skamieniałymi zarodnikami, pyłkiem oraz cienką warstwą węgla brunatnego (lignitu), potwierdza istnienie zróżnicowanych ekosystemów, obejmujących zarówno paprocie, jak i rośliny kwiatowe.

Te unikatowe dane mają krytyczne znaczenie dla bardziej precyzyjnego modelowania warunków klimatycznych z przeszłości Ziemi. Zrozumienie, w jaki sposób nasza planeta funkcjonowała w warunkach radykalnie odmiennego klimatu, dostarcza naukowcom bezcennych informacji, które są niezbędne do oceny skali i dynamiki współczesnych zmian klimatycznych. Odkrycie to dobitnie podkreśla, że nawet najbardziej lodowe i niedostępne krajobrazy przechowują geologiczną pamięć o głębokich transformacjach. Stanowi to potężne przypomnienie o cykliczności i zmienności procesów naturalnych zachodzących na Ziemi na przestrzeni milionów lat.