EU legt sancties op aan Russische functionarissen wegens repressie, gelijktijdig met onderscheiding voor activiste

Op 22 december 2025 heeft de Europese Unie een nieuwe reeks beperkende maatregelen ingevoerd. Deze maatregelen zijn specifiek gericht tegen de Russische aanklager Ljoedmila Balandina en rechter Dmitri Gordejev. Volgens een officiële verklaring van het Ministerie van Buitenlandse Zaken van de EU worden deze personen verantwoordelijk gehouden voor ernstige mensenrechtenschendingen, het onderdrukken van het maatschappelijk middenveld en de democratische oppositie in Rusland, en het ondermijnen van de fundamentele beginselen van de rechtsstaat. Het is belangrijk op te merken dat Estland in oktober 2025 al nationale sancties had opgelegd aan Balandina en Gordejev, inclusief een inreisverbod voor het Estse grondgebied.

De Estse Minister van Buitenlandse Zaken, Margus Tsahkna, benadrukte dat de recente beperkende acties van de EU een duidelijke bevestiging zijn. Ze tonen aan dat politiek gemotiveerde aanklachten tegen Europese burgers onmiddellijke en directe gevolgen hebben voor de daders. Tsahkna stelde dat zowel Balandina als Gordejev een directe rol speelden in de vervolging van Maria Smorzjevskich-Smirnova en andere mensenrechtenverdedigers. Deze sancties vormen een voortzetting van de escalerende druk die eerder in 2025 werd uitgeoefend, onder meer in oktober en november, gericht op personen die betrokken waren bij de zaken van Aleksej Gorinov en Viktor Rosjtsjin.

Parallel aan de invoering van deze sancties, erkende de EU de inspanningen van burgeractivisten. Op 12 november 2025, de dag van de 107e verjaardag van het Estse Ministerie van Buitenlandse Zaken, werd Maria Smorzjevskich-Smirnova geëerd met een onderscheiding van het Estse Ministerie van Buitenlandse Zaken. De prijs werd toegekend voor haar 'Verdiensten in de verdediging van Europese waarden en het tegengaan van Russische agressie'. Eerder, in mei 2025, ontving Smorzjevskich-Smirnova, die een doctoraat in de cultuurwetenschappen van de Universiteit van Tallinn bezit, de titel 'Europeaan van het Jaar' voor het verdedigen van Europese idealen. Dit was mede ingegeven door een actie die zij ondernam in de nacht van 9 mei 2025, toen een spandoek met de tekst 'Poetin is een oorlogsmisdadiger' op de muur van het Kasteel van Narva werd geplaatst.

Volgens Russische bronnen zou Smorzjevskich-Smirnova in de jaren 2023, 2024 en 2025 hebben bijgedragen aan de plaatsing van posters met afbeeldingen van de Russische president en teksten over vermeende oorlogsmisdaden. In september 2025 veroordeelde de Moskouse Stedelijke Rechtbank Maria Smorzjevskich-Smirnova bij verstek tot tien jaar gevangenisstraf in een strafkolonie met algemeen regime. De aanklachten waren 'verspreiding van nepnieuws' over het Russische leger en 'rehabilitatie van het nazisme'. Bovendien werd zij in januari 2025 opgenomen in de opsporingslijst van het Russische Ministerie van Binnenlandse Zaken. Opmerkelijk is dat de Raad van het Narva Museum in november 2025 de bevoegdheden van Smorzjevskich-Smirnova als directeur met nog een termijn van vijf jaar heeft verlengd, ingaande op 1 februari 2026.

De algemene trend binnen de EU in 2025 wijst op een verscherping van het sanctieregime. Dit wordt bevestigd door de recente verlenging door de Raad van de EU van de economische sancties tegen Rusland tot 31 juli 2026. Minister Tsahkna heeft zich consequent uitgesproken voor de invoering van verdere sanctiepakketten en heeft opgeroepen tot het aanwenden van bevroren Russische tegoeden. Op dezelfde dag, 22 december 2025, plaatste de EU Rusland op de lijst van landen met een hoog risico op witwassen van geld en terrorismefinanciering, waardoor het in hetzelfde rijtje komt te staan als jurisdicties zoals Afghanistan en Venezuela. Deze reeks maatregelen weerspiegelt de benadering van Brussel ten aanzien van de huidige geopolitieke situatie.