NAVO bereidt missie 'Arctic Sentry' voor te midden van gesprekken over Groenland en het rapport van de Veiligheidsconferentie van München

De Noord-Atlantische Verdragsorganisatie legt momenteel de laatste hand aan de plannen voor een nieuwe, versterkte veiligheidsmissie onder de codenaam 'Arctic Sentry'. Dit initiatief is specifiek ontworpen om de positie van de NAVO in het strategisch cruciale Hoge Noorden te verstevigen. De timing van deze operatie valt samen met een periode van intensieve diplomatieke consultaties, die mede werden aangewakkerd door eerdere uitspraken van de Amerikaanse president Donald Trump over de mogelijke aankoop van Groenland.

De missie richt zich primair op observatie, afschrikking en snelle reactiecapaciteiten binnen de arctische lucht- en maritieme domeinen. In de aanloop naar de bijeenkomst van de NAVO-ministers van Defensie in Brussel, die gepland staat voor 12 februari, wordt verwacht dat het formele besluit over de lancering deze week nog zal vallen. De operatie markeert een significante verschuiving in de aandacht van het bondgenootschap naar de noordelijke flank.

'Arctic Sentry' is gemodelleerd naar bestaande operaties zoals 'Baltic Sentry' en 'Eastern Sentry', die eerder werden opgezet als reactie op incidenten met onderzeese kabels en vijandige drone-activiteiten. De noodzaak voor een verhoogde aanwezigheid in het Noordpoolgebied wordt onderstreept door het feit dat inmiddels zeven van de acht arctische staten lid zijn van het Bondgenootschap. Deze ontwikkeling heeft het regionale veiligheidslandschap fundamenteel veranderd, waarbij Rusland als enige grote speler buiten de NAVO-structuur overblijft.

Tegen deze achtergrond zijn Denemarken en Groenland besprekingen gestart met de Verenigde Staten om het fundamentele Verdrag van 1951, dat de stationering van Amerikaanse troepen op het eiland reguleert, te herzien. De bevelhebber van de geallieerde strijdkrachten in Europa (SACEUR), de Amerikaanse generaal Alexus Grynkewich, beschikt over de bevoegdheid om dergelijke versterkte bewakingsmaatregelen te implementeren zonder dat hiervoor unanieme goedkeuring van alle bondgenoten vereist is. De Deense minister van Defensie, Troels Lund Poulsen, heeft de start van de planning verwelkomd en benadrukte het belang van samenwerking voor de veiligheid in de Noord-Atlantische Oceaan.

Tegelijkertijd met de oplopende spanningen in het noorden, heeft de Veiligheidsconferentie van München (MSC) 2026, die plaatsvindt van 13 tot 15 februari, het rapport 'Under Destruction' gepresenteerd. Dit document stelt dat we een tijdperk van 'wrecking ball politics' zijn binnengetreden, gekenmerkt door een streven naar grootschalige ontmanteling in plaats van geleidelijke hervormingen. Wolfgang Ischinger, voorzitter van de MSC Foundation, merkte op dat de VS, ooit de architect van de naoorlogse orde, blijkbaar hebben besloten dat het systeem niet langer hun belangen dient, wat Europa dwingt tot meer defensieve zelfstandigheid.

Deze geopolitieke verschuiving gaat gepaard met concrete defensie-initiatieven in Europa. Noorwegen heeft aangekondigd 19 miljard Noorse kroon (ongeveer 1,65 miljard euro) te investeren in de aanschaf van het Zuid-Koreaanse Chunmoo-raketsysteem voor een nieuw bataljon in Bardufoss. Dit bataljon, bestaande uit ongeveer 750 militairen, zal in staat zijn om doelen op het Russische Kola-schiereiland te bestrijken. Hiermee versterkt Noorwegen zijn afschrikkingsmacht in de directe nabijheid van strategische Russische bases.

In de wandelgangen van de MSC worden diverse prominente figuren verwacht, waaronder de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, die voor het eerst in deze hoedanigheid deelneemt, en de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, die de Amerikaanse delegatie leidt. Opvallend is dat de Amerikaanse vicepresident JD Vance niet op de lijst van gedelegeerden staat. In 2025 uitte Vance nog felle kritiek op de Europese bondgenoten vanwege hun vermeende afwijking van fundamentele waarden, wat destijds voor veel onrust zorgde binnen het bondgenootschap.