NATO triển khai sứ mệnh 'Arctic Sentry' giữa bối cảnh tái định hình an ninh Bắc Cực và báo cáo chấn động từ Munich

Liên minh quân sự NATO đang tiến tới những bước cuối cùng trong việc hoàn thiện kế hoạch triển khai một sứ mệnh an ninh tăng cường mới với mật danh "Arctic Sentry" (Cảnh giới Bắc Cực). Đây là một bước đi chiến lược nhằm củng cố sự hiện diện và khả năng giám sát của khối tại vùng Cực Bắc (High North), một khu vực đang ngày càng trở nên nóng bỏng về mặt địa chính trị. Sáng kiến này xuất hiện vào thời điểm các cuộc tham vấn ngoại giao đang diễn ra dồn dập, đặc biệt là sau những phát biểu gây tranh cãi của Tổng thống Mỹ Donald Trump về ý định mua lại đảo Greenland. Các chuyên gia quân sự cho biết, kế hoạch của sứ mệnh sẽ tập trung trọng tâm vào việc quan sát, răn đe và thiết lập khả năng phản ứng nhanh trên cả không phận lẫn các tuyến hàng hải Bắc Cực. Dự kiến, các bộ trưởng quốc phòng NATO sẽ thảo luận chi tiết về vấn đề này tại cuộc họp ở Brussels vào ngày 12 tháng 2 tới, và quyết định khởi động chính thức có thể được công bố ngay trong tuần này.

Sứ mệnh "Arctic Sentry" được thiết kế dựa trên khuôn mẫu thành công của các chiến dịch tiền nhiệm như "Baltic Sentry" và "Eastern Sentry", vốn được ra đời để đối phó với các mối đe dọa từ máy bay không người lái và bảo vệ hệ thống cáp quang dưới đáy biển. Việc NATO quyết định gia tăng hiện diện tại đây là một hệ quả tất yếu khi 7 trên tổng số 8 quốc gia vùng Bắc Cực hiện đã là thành viên của Liên minh, khiến Nga trở thành cường quốc duy nhất trong khu vực nằm ngoài khối này. Sự thay đổi căn bản về cấu trúc an ninh đã thúc đẩy Đan Mạch và chính quyền Greenland bắt đầu các cuộc đàm phán quan trọng với Hoa Kỳ nhằm xem xét lại Hiệp ước năm 1951, văn bản pháp lý cốt lõi quy định các điều kiện đồn trú của quân đội Mỹ trên hòn đảo chiến lược này.

Về mặt điều hành, Đại tướng Alexus Grynkewich, Tư lệnh Tối cao Lực lượng Đồng minh tại Châu Âu (SACEUR), nắm giữ quyền hạn đặc biệt để triển khai các hoạt động giám sát tăng cường này mà không nhất thiết phải chờ đợi sự đồng thuận tuyệt đối từ tất cả các quốc gia thành viên trong mọi tình huống khẩn cấp. Động thái này đã nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ phía Đan Mạch. Bộ trưởng Quốc phòng Đan Mạch, ông Troels Lund Poulsen, đã bày tỏ sự hoan nghênh đối với tiến trình lập kế hoạch, đồng thời khẳng định rằng việc phối hợp chặt chẽ với các đồng minh NATO là yếu tố then chốt để đảm bảo an ninh bền vững cho khu vực Bắc Cực và vùng Bắc Đại Tây Dương trong tương lai.

Trong khi tình hình tại Bắc Cực đang nóng lên, Hội nghị An ninh Munich (MSC) năm 2026, dự kiến diễn ra từ ngày 13 đến ngày 15 tháng 2, cũng đã thu hút sự chú ý lớn khi công bố báo cáo thường niên mang tiêu đề "Under Destruction" (Dưới sự hủy diệt). Bản báo cáo này đưa ra một nhận định đầy lo ngại về sự trỗi dậy của kỷ nguyên "chính trị quả chùy" (wrecking ball politics), nơi các cường quốc có xu hướng đập bỏ các cấu trúc cũ thay vì kiên trì cải cách. Đáng chú ý, báo cáo chỉ ra rằng chính quyền Hoa Kỳ hiện tại đang đóng vai trò trung tâm trong tiến trình này. Ông Wolfgang Ischinger, Chủ tịch Quỹ MSC, nhận xét rằng Hoa Kỳ – vốn là kiến trúc sư trưởng của trật tự thế giới từ sau năm 1945 – dường như đã đi đến kết luận rằng hệ thống hiện tại không còn phục vụ tốt nhất cho lợi ích của họ, một thực tế đang buộc châu Âu phải nhanh chóng tự chủ hơn về năng lực quốc phòng.

Sự chuyển dịch trong tư duy chiến lược này đã dẫn đến những hành động cụ thể tại các quốc gia Bắc Âu. Na Uy vừa thông báo kế hoạch đầu tư khổng lồ trị giá 19 tỷ krone Na Uy (tương đương khoảng 1,65 tỷ euro) để mua sắm hệ thống tên lửa đa năng Chunmoo từ Hàn Quốc. Hệ thống vũ khí hiện đại này sẽ được trang bị cho một tiểu đoàn tên lửa mới được thành lập, đặt căn cứ tại Bardufoss. Với quân số dự kiến khoảng 750 binh sĩ, đơn vị này sẽ sở hữu hỏa lực đủ mạnh để vươn tới các mục tiêu chiến lược trên bán đảo Kola của Nga, nơi tập trung nhiều căn cứ quân sự quan trọng của Moscow.

Hội nghị Munich sắp tới cũng sẽ là nơi chứng kiến sự xuất hiện của nhiều gương mặt quyền lực mới trên chính trường quốc tế. Thủ tướng Đức Friedrich Merz dự kiến sẽ có màn ra mắt quan trọng tại diễn đàn này, trong khi phái đoàn Hoa Kỳ sẽ được dẫn dắt bởi Ngoại trưởng Marco Rubio. Một chi tiết khiến giới quan sát đặc biệt quan tâm là sự vắng mặt của Phó Tổng thống Mỹ JD Vance trong danh sách phái đoàn. Trước đó, tại MSC 2025, ông Vance từng gây xôn xao với những lời chỉ trích trực diện nhắm vào các đồng minh châu Âu, cáo buộc họ đang "xa rời các giá trị nền tảng" của liên minh.

Tổng hòa các sự kiện từ việc triển khai sứ mệnh "Arctic Sentry" đến những thảo luận tại Munich cho thấy một bức tranh địa chính trị đang biến đổi sâu sắc. Bắc Cực không còn là vùng biên viễn xa xôi mà đã trở thành tiền đồn trong chiến lược phòng thủ của NATO. Việc tăng cường khả năng giám sát và trang bị vũ khí tầm xa của các quốc gia như Na Uy cho thấy sự chuẩn bị sẵn sàng cho một giai đoạn đối đầu lâu dài, nơi mà sự tự cường của châu Âu và sự thay đổi trong chính sách đối ngoại của Mỹ sẽ định hình lại trật tự an ninh toàn cầu trong nhiều thập kỷ tới.