VS onder Druk: AI Leidt tot Productiviteitsboost, Onderwijshervorming en Regelgevingsstrijd

Het einde van 2025 markeerde een keerpunt in de Verenigde Staten, gekenmerkt door een golf van gebeurtenissen die de diepgaande en veelzijdige integratie van kunstmatige intelligentie (AI) in de economie, het onderwijs en het overheidsbestuur aantoonden. We zien een paradoxale situatie: enerzijds een duidelijke stijging van de arbeidsproductiviteit, anderzijds toenemende institutionele frictie rondom het toezicht op deze technologie. Deze periode legt de basis voor een scenario waarin AI-modellen tegen 2026 de ruggengraat vormen voor tal van bedrijfsprocessen.

Op de werkvloer, in weerwil van de vroege doemscenario’s van critici zoals senator Bernie Sanders over massale werkloosheid, is juist een productiviteitsexplosie zichtbaar, met name onder de 'blue-collar' werknemers. Shyam Sankar, Chief Technology Officer bij Palantir, benadrukte dat AI verpleegkundigen en technici 'superkrachten' verleent, wat leidt tot snellere werving en training, en daarmee de Amerikaanse industrie een impuls geeft. Deze productiviteitswinst in de Amerikaanse economie, voortkomend uit de adoptie van generatieve AI, werd bevestigd door een recente enquête van de Federal Reserve (Fed) in november 2025. De Fed merkt op dat AI vooralsnog fungeert als een 'co-piloot', die de efficiëntie verhoogt in plaats van onmiddellijk massale ontslagen te veroorzaken. Toch toonde onderzoek van het Massachusetts Institute of Technology (MIT) eind november 2025 aan dat AI reeds technologisch in staat is 11,7% van de Amerikaanse beroepsbevolking te vervangen; dit komt neer op 1,2 biljoen dollar aan jaarlijkse salarissen, waarbij HR, logistiek en kantooradministratie de grootste risicogebieden zijn.

Binnen het hoger onderwijs heeft Purdue University een significante stap gezet door een verplichte 'AI-werkcompetentie' in te voeren voor alle bachelorstudenten. Dit vereiste, goedgekeurd door de Raad van Toezicht op 12 december, zal ingaan voor eerstejaarsstudenten die in de herfst van 2026 starten. Purdue's President, Mung Chiang, rechtvaardigde deze maatregel met het oog op de 'schaal en snelheid' waarmee AI de samenleving en het academische leven beïnvloedt, en benadrukte de noodzaak om 'vooruit te blijven lopen'. Cruciaal is dat deze competentie wordt geïntegreerd in de bestaande curricula zonder extra studiepunten, waarbij de criteria worden afgestemd op industriestandaarden. Dit weerspiegelt de wens om afgestudeerden direct marktconforme vaardigheden mee te geven.

Op federaal niveau lanceerde de regering-Trump op 15 december 2025 het tweejarige initiatief 'Tech Force' (U.S. Tech Force). Het doel is om circa 1.000 jonge AI-specialisten, ingenieurs en data-analisten aan te trekken voor federale agentschappen, met salarissen variërend van 130.000 tot 195.000 dollar per jaar. Scott McAllister, directeur van het Office of Personnel Management (OPM), benadrukte de noodzaak om technische expertise te versterken om systemen te moderniseren. Dit initiatief, gesteund door meer dan twintig technologiegiganten, waaronder OpenAI en Microsoft, is bedoeld om de positie van de VS in de mondiale technologierace te verstevigen.

Parallel aan deze federale moderniseringspogingen is er een scherpe regelgevingsbotsing ontstaan op staatsniveau. Gouverneur Ron DeSantis van Florida heeft publiekelijk het recht van de staat op AI-regulering bepleit. Dit staat haaks op een recent nationaal decreet van president Trump, dat volgens het Witte Huis een uniform federaal kader moet scheppen om een 'lappendeken' van vijftig verschillende regels te voorkomen. Voorstanders van centrale controle, zoals David Sacks, stellen dat de aard van AI als interstatelijke handel een uniforme aanpak vereist om de concurrentiepositie ten opzichte van China te waarborgen. Ondertussen heeft het Office of Management and Budget (OMB) voorgeschreven dat federale AI-modellen 'waarheidsgetrouwe' output moeten leveren en ideologische dogma's moeten vermijden, met een deadline voor correctie in maart 2026.

Ook commerciële AI-toepassingen kwamen onder vuur te liggen, met name door een onderzoek van de Federal Trade Commission (FTC) naar de experimenten van Instacart met dynamische prijsstelling. Deze proeven toonden aan dat de prijzen voor identieke goederen voor sommige consumenten tot 23% hoger konden uitvallen, wat een gezin jaarlijks potentieel 1.200 dollar extra zou kosten. Deze uiteenlopende ontwikkelingen – van arbeidsoptimalisatie tot de strijd om jurisdictie en consumentenbescherming – onderstrepen dat AI eind 2025 een centrale motor is geworden die zowel de economische koers als de politieke agenda in de VS bepaalt.