NASA's IMAP-sonde bereikt strategische L1-baan voor onderzoek naar de heliosfeer en ruimteweer

De Interstellar Mapping and Acceleration Probe (IMAP) van NASA heeft met succes zijn beoogde operationele positie bereikt in het Lagrange-punt L1, een strategisch evenwichtspunt tussen de aarde en de zon. De sonde werd op 24 september 2025 gelanceerd vanaf het Kennedy Space Center en voltooide zijn reis van drieënhalve maand op 10 januari 2026, toen de aankomst in de L1-baan officieel werd bevestigd. Het missiebeheerteam van het Applied Physics Laboratory (APL) van de Johns Hopkins University in Laurel, Maryland, heeft de succesvolle positionering van het ruimtevaartuig op ongeveer 1,6 miljoen kilometer (één miljoen mijl) van de aarde in de richting van de zon vastgelegd.

Deze specifieke locatie in het L1-punt is van cruciaal belang omdat het IMAP in staat stelt metingen te verrichten zonder de verstorende invloeden van de magnetosfeer van de aarde. De missie staat onder de wetenschappelijke leiding van professor David McComas van Princeton University en is het vijfde project binnen het Solar Terrestrial Probes-programma van NASA. Hiermee treedt IMAP in de voetsporen van eerdere succesvolle missies zoals TIMED, Hinode, STEREO en MMS. De sonde heeft reeds aangetoond volledig operationeel te zijn door het vastleggen van het zogenaamde 'eerste licht' en het verzamelen van de eerste gegevens via de tien geavanceerde instrumenten aan boord.

De wetenschappelijke instrumenten van de IMAP-sonde zijn onderverdeeld in drie gespecialiseerde groepen om een breed scala aan fenomenen te bestuderen:

• Detectoren voor energetische neutrale atomen, bestaande uit de IMAP-Lo, IMAP-Hi en IMAP-Ultra instrumenten.
• Detectoren voor geladen deeltjes, waaronder de SWAPI, SWE, CoDICE en HIT sensoren.
• Instrumenten voor gecoördineerde omgevingsmetingen, zoals de MAG, IDEX en GLOWS systemen.

Een van de hoofddoelen van de missie is het onderzoeken van de processen die leiden tot de versnelling van geladen deeltjes en de manier waarop de zonnewind reageert op de interstellaire ruimte. IMAP zal de heliosfeer bestuderen, de enorme magnetische beschermlaag die door de zon wordt gecreëerd en ons zonnestelsel afschermt tegen schadelijke galactische straling. Door de positionering in L1 fungeert de sonde ook als een vroegtijdig waarschuwingssysteem voor gevaarlijke zonnestormen. Dankzij het I-ALiRT-systeem (IMAP Active Link for Real-Time) kunnen gegevens 24 uur per dag, zeven dagen per week worden verzonden, waardoor waarschuwingen tot dertig minuten voor aankomst op aarde mogelijk zijn.

De officiële wetenschappelijke operaties staan gepland om op 1 februari 2026 van start te gaan. Gedurende deze fase zal de nadruk liggen op heliophysica en het creëren van een gedetailleerde kaart van de grenzen van de heliosfeer. De verzamelde data zullen de waarnemingen van andere ruimtevaartuigen in het L1-punt, zoals de Wind- en ACE-sondes van NASA en de SOHO-missie van ESA/NASA, versterken en aanvullen. In tegenstelling tot de eerdere IBEX-missie, die vanuit een baan om de aarde werkte, biedt de locatie van IMAP op 1,5 miljoen kilometer afstand een ongehinderd zicht op de deeltjesstromen die vanuit de zon en van buiten ons zonnestelsel komen.

Het dagelijkse beheer van de missie en de exploitatie van het Mission Operations Center worden uitgevoerd door het APL. Tegelijkertijd wordt de overkoepelende programmasturing verzorgd door de Heliophysics Program Office van het NASA Goddard Space Flight Center, in opdracht van het Science Mission Directorate van de organisatie. Met deze missie hoopt NASA fundamentele vragen te beantwoorden over de interactie tussen onze zon en de rest van het universum, wat van vitaal belang is voor de bescherming van zowel aardse infrastructuur als toekomstige diepruimtemissies.