Nieuw onderzoek zet vraagtekens bij niet-biologische oorsprong van organische moleculen op Mars

Een baanbrekende wetenschappelijke analyse, op 4 februari 2026 gepubliceerd in het gerenommeerde tijdschrift Astrobiology, trekt de gangbare veronderstelling in twijfel dat de concentratie van complexe organische moleculen op Mars uitsluitend verklaard kan worden door abiotische processen. Het onderzoek baseert zich op uitgebreide gegevens van NASA's Curiosity-rover, die sinds zijn landing in 2012 de Gale-krater nauwgezet bestudeert. Dit specifieke gebied wordt door wetenschappers gezien als een locatie die miljarden jaren geleden werd gekenmerkt door actieve watersystemen, wat het een ideale plek maakt voor de zoektocht naar sporen van leven.

De meest cruciale data voor dit onderzoek zijn afkomstig van de analyse van een monster uit een oeroud kleigesteente, dat de codenaam "Cumberland" kreeg en werd opgeboord in de regio "Yellowknife Bay". In maart 2025 maakte het onderzoeksteam voor het eerst melding van de aanwezigheid van minieme hoeveelheden decaan, undecaan en dodecaan in dit monster. Deze specifieke koolwaterstoffen zijn van groot belang omdat ze beschouwd kunnen worden als fragmenten van vetzuren, welke op aarde fundamentele bouwstenen vormen voor celmembranen. De eerste schattingen van de concentratie van deze moleculen — de grootste organische verbindingen die tot nu toe op de rode planeet zijn gevonden — lagen tussen de 30 en 50 deeltjes per miljard (ppb).

Om te bepalen of deze stoffen door niet-biologische bronnen, zoals de inslag van meteorieten, verklaard konden worden, voerde een internationaal team van experts onder leiding van astrofysicus Alexander Pavlov van NASA's Goddard Space Flight Center complexe simulaties uit. Deze modellen richtten zich op de afbraak van organische verbindingen door de constante blootstelling aan kosmische straling. Mars is hier bijzonder kwetsbaar voor vanwege het ontbreken van een dichte atmosfeer en een beschermend globaal magnetisch veld. De wetenschappers gebruikten een methode om de "tijd terug te draaien" met ongeveer 80 miljoen jaar — de periode dat het gesteente vermoedelijk aan het oppervlak heeft gelegen — om zo de oorspronkelijke samenstelling van het materiaal te reconstrueren.

De resultaten van deze simulaties boden een verrassend inzicht: voordat de straling zijn tol eiste, zou de Cumberland-schalie tussen de 120 en 7700 deeltjes per miljoen (ppm) aan alkanen met lange ketens of hun chemische voorlopers bevat hebben. Deze gereconstrueerde waarden liggen vele malen hoger dan wat redelijkerwijs verwacht mag worden van bekende abiotische bronnen, zoals kosmische stofregens of hydrothermale reacties. Bovendien wijst de mineralogische samenstelling van het monster niet op de extreem hoge temperaturen die noodzakelijk zijn voor dergelijke chemische processen. Het team concludeerde dan ook dat de aanwezigheid van deze specifieke moleculen niet eenvoudigweg kan worden toegeschreven aan louter niet-biologische mechanismen.

Dit onderzoek, dat steunt op de precisie-instrumenten van het SAM-pakket (Sample Analysis at Mars), versterkt de theorie dat er op het vroege Mars sprake was van een zeer complexe organische chemie. Hoewel de auteurs met klem benadrukken dat hun bevindingen geen onomstotelijk bewijs vormen voor de aanwezigheid van leven, noemen zij de hypothese van een biologische oorsprong — mogelijk afkomstig van antieke microbiële gemeenschappen — een "redelijke en plausibele verklaring". De ontdekking van dergelijke robuuste organische verbindingen in gesteente dat miljarden jaren geleden in een waterrijke omgeving is afgezet, bevestigt de historische bewoonbaarheid van de Gale-krater en onderstreept de noodzaak voor verder diepgaand onderzoek.