Mars'taki Organik Maddelerin Gizemi: Yeni Araştırma Biyolojik Olmayan Açıklamaları Sorguluyor

4 Şubat 2026 tarihinde prestijli bilimsel yayın organı Astrobiology dergisinde yayımlanan kapsamlı bir analiz, Mars yüzeyindeki karmaşık organik molekül yoğunluğunun sadece abiyotik mekanizmalarla açıklanabileceği yönündeki geleneksel görüşleri ciddi şekilde sorguluyor. Söz konusu araştırma, NASA'nın Curiosity keşif aracının 2012 yılından bu yana keşif faaliyetlerini sürdürdüğü Gale Krateri'nden elde edilen kritik verilere odaklanmaktadır. Bilim insanları, milyarlarca yıl önce geniş göl ve nehir sistemlerine ev sahipliği yaptığına inanılan bu bölgedeki organik varlığın kökenini, modern astrobiyolojik yöntemlerle yeniden değerlendirmeye alıyor.

Araştırmanın temelini oluşturan veriler, "Yellowknife Bay" bölgesinden sondajla çıkarılan ve "Cumberland" kod adıyla tanımlanan antik bir kil taşı örneğinin laboratuvar analizlerinden elde edildi. Mart 2025'te araştırma ekibi, bu kayaç örneğinde Dünya'daki canlı hücre zarlarının en önemli yapı taşları olan yağ asitlerinin parçaları olabileceği düşünülen dekan, undekan ve dodekan gibi hidrokarbonların varlığını ilk kez kamuoyuna duyurmuştu. Mars'ta bugüne kadar tespit edilen en büyük ve en karmaşık organik moleküller olma özelliğini taşıyan bu yapıların ilk ölçülen konsantrasyonu, milyarda 30 ila 50 parça (ppb) gibi oldukça düşük bir seviyedeydi.

Bu moleküllerin meteoritlerle taşınma veya jeolojik süreçler gibi biyolojik olmayan kaynaklardan gelip gelmediğini anlamak isteyen NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nden astrofizikçi Alexander Pavlov liderliğindeki uluslararası ekip, kozmik radyasyonun organik bileşikler üzerindeki yıkıcı etkisini simüle eden bir çalışma yürüttü. Mars, yoğun bir atmosferden ve küresel bir manyetik alandan yoksun olduğu için yüzeyi sürekli olarak güneş ve galaktik radyasyon bombardımanına maruz kalmaktadır. Uzmanlar, kayanın yüzeyde geçirdiği tahmini 80 milyon yıllık süreyi dikkate alarak, radyasyonun maddeyi parçalamadan önceki orijinal miktarını belirlemek amacıyla bir tür "zamanı geri sarma" tekniği uyguladılar.

Uygulanan simülasyon modelleri, radyasyonun yıkıcı etkisine maruz kalmadan önce Cumberland kil taşının milyonda 120 ila 7700 parça (ppm) arasında uzun zincirli alkan veya bunların öncü maddelerini içermiş olabileceğini bilimsel olarak ortaya koydu. Bu yeniden yapılandırılan yoğunluk seviyesi, uzaydan gelen materyallerin taşınması veya hidrotermal reaksiyonlar gibi bilinen tüm abiyotik süreçlerin sağlayabileceği miktarın çok üzerindedir. Ayrıca, numunenin mineralojik yapısının bu tür kimyasal süreçler için gereken yüksek sıcaklık değerleriyle uyuşmaması, ekibin bu moleküllerin varlığının yalnızca biyolojik olmayan kaynaklarla "kolayca açıklanamayacağı" sonucuna varmasını sağladı.

Mars'taki Örnek Analizi (SAM) cihazından elde edilen sofistike verileri kullanan bu bilimsel çalışma, antik Mars'taki karmaşık organik kimya argümanını daha önce hiç olmadığı kadar güçlendiriyor. Araştırmanın yazarları, bu bulguların yaşamın varlığına dair kesin ve nihai bir kanıt teşkil etmediğinin altını özellikle çizseler de, antik mikroorganizmalardan kaynaklanan biyolojik bir köken ihtimalini "makul bir hipotez" olarak nitelendiriyorlar. Milyarlarca yıl önce sulu bir ortamda oluşmuş kayalarda bu denli büyük organik bileşiklerin keşfedilmesi, Gale Krateri'nin geçmişteki potansiyel yaşanabilirliğini desteklerken, konunun aydınlatılması için bağımsız kanıt hatlarına ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor.