Gemeenschap in Oaxaca Verbiedt Mijnbouw ter Bescherming van Natuurlijke Hulpbronnen

De agrarische gemeenschap van San Juan Coatecas Altas, gelegen in de regio van de Centrale Valleien in de Mexicaanse deelstaat Oaxaca, heeft op 1 februari 2026 een historisch besluit genomen door een volledig verbod in te stellen op alle vormen van mijnbouwactiviteiten binnen hun grondgebied. Dit besluit is officieel verankerd in het gemeenschapsstatuut, waardoor er een krachtige juridische en sociale barrière is opgeworpen tegen de extractieve industrie. Volgens de organisatie Educa kwam dit besluit tot stand tijdens een algemene agrarische vergadering, wat het hoogste bestuursorgaan binnen de gemeenschap vertegenwoordigt.

De Zapoteken, de oorspronkelijke bewoners van dit gebied, rechtvaardigen dit verbod door te wijzen op de voortdurende uitbreiding van mijnbouwprojecten, met name het San José-project. Zij beschouwen dergelijke industriële activiteiten als een directe bedreiging voor het regionale ecosysteem en hun heilige culturele ruimtes. De directe aanleiding voor deze ingrijpende maatregel was de kritieke daling van het waterpeil in lokale waterputten, een fenomeen dat de inwoners rechtstreeks in verband brengen met de huidige activiteiten van mijnbouwondernemingen. In de Centrale Valleien van Oaxaca is de druk op het land enorm; ongeveer 80% van het territorium is via concessies uitgegeven aan Canadese en Amerikaanse bedrijven, waaronder Fortuna Silver Mines en Gold Resource Corp (GRC).

De officiële verklaring bevestigt ondubbelzinnig de bescherming van gemeenschappelijke gronden, heilige plaatsen, inheemse zaden en de lokale flora en fauna, die de essentie vormen van de Zapoteekse identiteit. Voor het eerst in de geschiedenis van het gemeenschapsstatuut is de rol van vrouwen formeel vastgelegd als de primaire bewaarders van gemeenschappelijke goederen, water, taal en traditionele praktijken. Hiermee sluit San Juan Coatecas Altas zich aan bij een groeiende coalitie van gemeenschappen in Oaxaca die hun territoria succesvol vrij van mijnbouw hebben verklaard, wat wordt gezien als een legitieme uitoefening van hun recht op zelfbeschikking.

In een bredere regionale context blijft in de Braziliaanse deelstaat Goiás het Ecomuseum Cerrado Laís Aderne zich ontwikkelen als een levend museum dat zich wijdt aan het behoud van het biodiverse Cerrado-bioom. Dit initiatief, dat conceptueel rust op de drie-eenheid van territorium, erfgoed en gemeenschap, streeft ernaar om positieve acties te verspreiden voor de bescherming van de Cerrado. Dit gebied is de op één na grootste savanne van Latijns-Amerika en herbergt naar schatting 12.000 verschillende plantensoorten. Het ecomuseum, vernoemd naar de invloedrijke culturele figuur Laís Aderne, bestrijkt zeven gemeenten en blijft ook in 2026 een cruciaal aandachtspunt voor de academische kringen in de staat.

Tegelijkertijd wordt in het Argentijnse San Juan de productieketen van johannesbroodmeel, lokaal bekend als algarroba, aanzienlijk versterkt. Dit weerspiegelt een hernieuwde belangstelling voor dit traditionele product en de duurzame exploitatie ervan. De Agrotechnische School van Valle Fértil is momenteel bezig met het moderniseren van haar faciliteiten om de biologische productie van het meel te verhogen en de verantwoorde oogst van de peulen te stimuleren. Onlangs kocht de school 1.300 kilogram peulen in bij lokale producenten, waarbij de prijs voor een kilogram meel dit jaar is vastgesteld op 15.000 peso. In de provincie Formosa, specifiek in de regio El Potrillo, nemen meer dan 700 gezinnen deel aan de inzameling, wat heeft geleid tot een bloeiende interne economische cyclus met een opbrengst van ongeveer vierenhalve ton meel in het afgelopen seizoen.

Deze uiteenlopende gebeurtenissen in Oaxaca, Goiás en San Juan tonen een duidelijke trend aan waarbij lokale gemeenschappen proactief juridische mechanismen en traditionele kennis inzetten. Hun doel is het veiligstellen van hun natuurlijke en culturele fundamenten tegen externe druk, of dat nu de dreiging van grootschalige mijnbouw betreft of de noodzaak om over te stappen op duurzame vormen van landbouw. Door hun autonomie op deze wijze op te eisen, leggen zij de basis voor een veerkrachtige toekomst waarin ecologisch behoud en culturele identiteit hand in hand gaan.