5000 jaar ouder dan gedacht: Genetici ontdekken DNA van 's werelds oudste hond in Turkije

Op 25 maart 2026 publiceerde het prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift Nature de resultaten van twee grootschalige onderzoeken die de chronologie van de relatie tussen mens en hond ingrijpend hebben herzien. Een internationaal consortium van wetenschappers, afkomstig van zeventien vooraanstaande instituten waaronder de Universiteit van Oxford en het Natural History Museum in Londen, presenteerde sluitend bewijs dat honden al tijdens het hoogtepunt van de laatste ijstijd onafscheidelijke metgezellen van de mens waren. Deze bevindingen trekken de tot nu toe geaccepteerde historische kaders volledig in twijfel en bieden een nieuw perspectief op onze gezamenlijke evolutie.

De meest opmerkelijke ontdekking werd gedaan in de Pınarbaşı-grot, gelegen in het hart van Turkije. Uit een geavanceerde genetische analyse van de daar aangetroffen overblijfselen bleek dat deze een ouderdom hebben van maar liefst 15.800 jaar. Dit is een revolutionair gegeven, aangezien deze datering 5.000 jaar ouder is dan alle voorgaande wetenschappelijk bevestigde bewijzen. Het suggereert dat de domesticatie van de hond een proces is dat veel dieper in de prehistorie wortelt dan archeologen voorheen durfden te speculeren.

Niet alleen in Turkije, maar ook elders in Eurazië werden vergelijkbare sporen van deze vroege vriendschap gevonden. In de Gough's Cave in Groot-Brittannië zijn resten aangetroffen die dateren van 14.300 jaar geleden. Deze gelijktijdige aanwezigheid op verschillende uiteinden van het continent bewijst dat honden al wijdverspreid waren lang voordat de mensheid de overstap maakte naar een sedentair bestaan en de uitvinding van de landbouw. Het onderstreept de mobiliteit en het aanpassingsvermogen van zowel de vroege mens als zijn viervoetige partner.

• Sensationele datering: De vondst in de Turkse Pınarbaşı-grot van 15.800 jaar oud is de oudste tot nu toe bevestigde hond ter wereld.
• Geografische spreiding: Vergelijkbare vondsten in Groot-Brittannië bewijzen dat honden al in het paleolithicum overal in Eurazië aanwezig waren.
• Dieet en verzorging: Isotopenonderzoek toont aan dat mensen hun voedsel, zoals vis, deelden met hun honden.
• Rituele betekenis: De vondst van puppy's in menselijke graven in Turkije wijst op een hoge sociale en culturele status van het dier.

Tot aan deze recente publicatie werd een DNA-monster van ongeveer 10.900 jaar oud beschouwd als het oudste bewijs van de gedomesticeerde hond. De nieuwe data uit Pınarbaşı tonen echter aan dat de genetische afsplitsing tussen wolven en honden veel vroeger in de geschiedenis moet hebben plaatsgevonden. Dit dwingt wetenschappers om hun modellen over de vroege ontwikkeling van hondachtigen en hun verspreiding over de wereld grondig te herzien.

Interessant is dat de genetische structuur van deze 'oerhond' uit Turkije nauwer verwant is aan moderne rassen uit Europa en het Midden-Oosten, zoals de boxer of de saluki, dan aan de bekende arctische rassen zoals de husky. Dit betekent dat de fundamentele genetische blauwdrukken van veel van onze huidige hondenrassen al tijdens het paleolithicum werden gevormd. Het toont aan dat de diversiteit die we vandaag de dag zien, een millennia-oude oorsprong heeft die teruggaat tot de vroegste menselijke nederzettingen.

Dr. Lucky Skarsbrook, een van de hoofdonderzoekers van de studie, benadrukte in een gesprek met Nature dat de vroege verspreiding van honden over enorme afstanden wijst op hun immense waarde voor de mens. Volgens Skarsbrook waren deze dieren niet simpelweg opportunistische volgers van menselijke kampen, maar vormden zij een essentieel en gewaardeerd onderdeel van de menselijke sociale structuur. Hun aanwezigheid was cruciaal voor het overleven en de cultuur van onze verre voorouders tijdens de barre omstandigheden van de ijstijd.