Het Oerinstinct: De Evolutionaire Reden Waarom Honden Cirkelen Vóór het Rusten

Hondeneigenaren observeren regelmatig een fascinerend ritueel waarbij hun gezelschapsdier, ongeacht of het op een luxe bed of de kale vloer is, een reeks draaibewegingen maakt alvorens zich definitief te installeren voor de nacht. Dit wijdverbreide gedrag, bevestigd door gedragsdeskundigen in de kynologie, is geen willekeurige eigenaardigheid, maar een diepgewortelde uiting van instinct en het streven naar comfort en veiligheid.

De handeling van het cirkelen is een directe erfenis van de wilde voorouders van de hond, met name wolven, die in de natuur hun slaapplaatsen moesten voorbereiden. Dit evolutionaire protocol verklaart de aanhoudende activiteit, zelfs in de gecontroleerde en veilige omgevingen van het moderne huishouden. In de wildernis dienden de draaibewegingen cruciale doelen voor het overleven. Wolven waren genoodzaakt om vegetatie plat te drukken, waardoor een zachter en egaler oppervlak ontstond, een vorm van primitief nest bouwen. Bovendien fungeerde de cirkelbeweging als een snelle, panoramische omgevingsscan om potentiële roofdieren of verborgen gevaren te detecteren en zo een strategische slaappositie in te nemen.

Sommige natuurbiologen suggereren dat wolven hun neus naar de wind richtten om dreigende geuren sneller op te vangen, wat het cirkelen noodzakelijk maakte om de windrichting te bepalen en zich zo optimaal te positioneren. Dit instinctieve gedrag is zo sterk dat het, ondanks de afwezigheid van directe bedreigingen in huiselijke sferen, onbewust wordt nageleefd. In Nederland zijn wolven sinds 2019 weer gevestigd, onder meer op de Veluwe, wat de kennis over de oorsprong van dit gedrag bij huishonden deels verduidelijkt.

De intensiteit van het cirkelritueel varieert significant tussen individuele honden, beïnvloed door factoren als leeftijd, het algemene angstniveau en de aard van het ligvlak. Een hond die zich onzeker voelt, vertoont dit gedrag mogelijk frequenter. Hoewel het ritueel doorgaans volkomen normaal is, kan een overmatige mate van draaien, gepaard gaand met rusteloosheid of moeite met gaan liggen, wijzen op onderliggende fysieke ongemakken, zoals gewrichtspijn, of verhoogde angstniveaus. In dergelijke gevallen is een consult bij een dierenarts aangewezen om eventuele medische oorzaken uit te sluiten. Dit gedrag illustreert hoe diep evolutionaire aanpassingen in het gedrag van onze gedomesticeerde metgezellen verankerd blijven, zelfs wanneer de moderne context deze niet meer vereist.