Onderzoek onthult: katten beschouwen hun eigenaren als gelijkwaardige partners, niet als noodzakelijke steunpilaar

Een team van Hongaarse wetenschappers heeft een uitgebreide studie uitgevoerd om de complexe aard van de relatie tussen huiskatten en hun eigenaren beter te begrijpen. Het doel van dit onderzoek was om vast te stellen hoe diep de emotionele band tussen deze twee partijen werkelijk is, een onderwerp dat wetenschappers al decennia bezighoudt. Traditioneel wordt dergelijk onderzoek bemoeilijkt door de aangeboren afkeer van katten voor nieuwe omgevingen en de stress die gepaard gaat met transport. Om deze methodologische hindernis te overwinnen, kozen de onderzoekers voor een innovatieve aanpak door twee verschillende groepen dieren te bestuderen, wat hielp om de invloed van omgevingsstress te minimaliseren en meer betrouwbare resultaten te verkrijgen.

De resultaten van dit experiment zijn gepubliceerd in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Applied Animal Behaviour Science. Het onderzoeksteam baseerde hun bevindingen op de observatie van twee specifieke groepen: vijftien therapiekatten, die gewend zijn aan regelmatige verplaatsingen en interacties op vreemde locaties, en een controlegroep van dertien gewone huiskatten die zelden hun vertrouwde omgeving verlaten. Tijdens de tests in een laboratoriumomgeving werden verschillende interactiescenario's nagebootst waarbij zowel de eigenaar als een wildvreemde aanwezig waren. Elke sessie werd strikt beperkt tot een tijdsduur van minder dan twee minuten, een bewuste keuze om de meest natuurlijke en spontane reacties van de dieren vast te leggen zonder dat vermoeidheid of gewenning een rol gingen spelen.

Uit de gedetailleerde analyse van het gedrag kwam een opvallend patroon naar voren. De groep therapiekatten toonde een opmerkelijk consistente en vriendelijke houding tegenover zowel hun eigenaren als de onbekende personen. Ze zochten met evenveel enthousiasme fysiek contact, gaven kopjes en waren bereid om te spelen met beide aanwezigen, ongeacht hun bekendheid met de persoon. Aan de andere kant vertoonden de reguliere huiskatten, die minder ervaring hadden met nieuwe situaties, een duidelijke vorm van gereserveerdheid. Deze dieren bleven grotendeels onverschillig en reageerden nauwelijks op de pogingen tot contact van zowel hun baasje als de vreemdeling, wat wijst op een fundamenteel andere manier van omgaan met sociale prikkels in een vreemde omgeving.

De belangrijkste conclusie van het onderzoek, verwoord door hoofdauteur dr. Péter Pongrácz, was het ontbreken van statistisch significante aanwijzingen voor een specifieke emotionele afhankelijkheid van de eigenaar in beide groepen. Dit resultaat bleef overeind, zelfs bij de katten die door hun eigenaren als bijzonder aanhankelijk en liefdevol werden omschreven. In tegenstelling tot honden, die vaak een asymmetrische relatie ontwikkelen die vergelijkbaar is met de afhankelijkheid tussen een kind en een ouder, blijven katten opmerkelijk zelfvoorzienend. Dit gedrag is waarschijnlijk een direct gevolg van hun evolutionaire achtergrond als solitaire en uiterst effectieve jagers, waarbij onafhankelijkheid een overlevingsstrategie is.

De onderzoekers benadrukken echter dat het ontbreken van een dergelijke afhankelijkheid niet betekent dat er geen sprake is van een betekenisvolle band of het vermogen tot vriendschap. De samenleving tussen katten en mensen is een vorm van wederzijds voordelig partnerschap: de sociale structuur biedt de katten veiligheid, zorg en toegang tot hulpbronnen, terwijl mensen profiteren van de emotionele interactie en het gezelschap. Het fundamentele verschil met honden is dat katten, ondanks hun domesticatie, hun autonomie hebben behouden. Waar honden in de loop der tijd een bijna volledige afhankelijkheid van de mens hebben ontwikkeld, hebben katten een relatie opgebouwd die gebaseerd is op gelijkwaardigheid en partnerschap, waarbij zij hun eigen onafhankelijke karakter nooit volledig hebben opgegeven.