Nghiên cứu khoa học: Mèo coi chủ nhân là đối tác đồng hành thay vì sự phụ thuộc cảm xúc

Một nhóm các nhà nghiên cứu tại Hungary đã thực hiện một công trình khoa học chuyên sâu nhằm tìm hiểu bản chất thực sự trong mối quan hệ giữa mèo nhà và chủ nuôi của chúng. Mục tiêu chính của nghiên cứu là phân tích mức độ gắn kết này, một nhiệm vụ vốn luôn gặp thách thức do đặc tính tự nhiên của loài mèo là cực kỳ nhạy cảm với việc thay đổi môi trường và di chuyển. Để vượt qua rào cản phương pháp luận này, các nhà khoa học đã chia đối tượng nghiên cứu thành hai nhóm riêng biệt, giúp thu thập dữ liệu khách quan hơn và giảm thiểu tối đa tình trạng căng thẳng cho các con vật trong suốt quá trình thực nghiệm.

Kết quả của cuộc thử nghiệm này đã được công bố chính thức trên tạp chí khoa học uy tín Applied Animal Behaviour Science. Nghiên cứu dựa trên việc quan sát tỉ mỉ hai nhóm đối tượng cụ thể: 15 chú mèo trị liệu vốn đã quen với việc di chuyển đến những địa điểm mới, và một nhóm đối chứng gồm 13 chú mèo nhà bình thường. Mỗi kịch bản tương tác trong phòng thí nghiệm, nơi có sự hiện diện đồng thời của cả chủ sở hữu và một người lạ, đều được giới hạn thời gian dưới hai phút nhằm đảm bảo tính tự nhiên nhất trong phản ứng của loài vật và tránh gây áp lực tâm lý cho chúng.

Khi phân tích hành vi thực tế, các chuyên gia nhận thấy rằng những chú mèo trị liệu thể hiện thái độ thân thiện tương đương nhau đối với cả chủ nhân và người lạ. Chúng tham gia vào các hoạt động tiếp xúc, cọ xát và vui đùa với cả hai đối tượng với sự nhiệt tình như nhau mà không có sự phân biệt đối xử. Ngược lại, những chú mèo nhà thông thường, vốn ít có kinh nghiệm tiếp xúc với môi trường mới, lại bộc lộ sự thờ ơ rõ rệt. Những con vật này hầu như không có phản ứng đáng kể trước sự hiện diện của cả chủ nuôi lẫn người không quen biết, cho thấy môi trường lạ lẫm có tác động lớn đến khả năng tương tác của chúng.

Theo Tiến sĩ Péter Pongrácz, tác giả chính của nghiên cứu, kết luận then chốt là sự thiếu vắng các dấu hiệu thống kê có ý nghĩa về sự gắn kết đặc biệt với chủ nhân ở cả hai nhóm, ngay cả với những con vật được chủ đánh giá là rất tình cảm và quấn người. Khác biệt hoàn toàn với loài chó vốn hình thành mối quan hệ phụ thuộc theo kiểu "con cái - cha mẹ", loài mèo vẫn duy trì được sự tự chủ và độc lập cao trong hành vi. Điều này có thể bắt nguồn từ nguồn gốc và vai trò tiến hóa của chúng như những kẻ săn mồi hiệu quả, vốn không cần dựa dẫm vào cấu trúc bầy đàn chặt chẽ để sinh tồn và phát triển.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng việc thiếu đi sự phụ thuộc cảm xúc rõ rệt không đồng nghĩa với việc không có sợi dây liên kết hay khả năng xây dựng tình bạn giữa hai loài. Sự chung sống giữa mèo và người mang lại lợi ích thiết thực cho cả hai phía: tính xã hội giúp thú cưng đảm bảo được nguồn lực và sự chăm sóc tốt nhất, trong khi con người nhận lại những giá trị tinh thần và sự phản hồi cảm xúc tích cực. Điểm khác biệt lớn nhất là trong khi loài chó trở nên phụ thuộc không đối xứng trong quá trình thuần hóa, loài mèo lại xây dựng một mối quan hệ đối tác bình đẳng với con người, đồng thời vẫn giữ vững quyền tự chủ và bản sắc riêng của mình.