Davos 2026: Chi tiết bài phát biểu và chiến lược kinh tế của Tổng thống Argentina Javier Milei

Vào ngày 21 tháng 1 năm 2026, từ 16:30 đến 17:00 giờ CET, Tổng thống Argentina Javier Milei đã thu hút sự chú ý đặc biệt tại Davos với bài phát biểu mang tên "Thông điệp đặc biệt của Javier Milei, Tổng thống Argentina". Nội dung bài phát biểu tập trung sâu sắc vào các vấn đề địa kinh tế và chính trị, với trọng tâm là đạo đức, thị trường và quyền tự do kinh tế. So với những lần xuất hiện trước đây, phong cách của ông có phần điềm tĩnh hơn, tập trung vào các lập luận lý thuyết bảo vệ chủ nghĩa tư bản tự do mà không đi sâu vào những chỉ trích xã hội gay gắt.

Trong bài thuyết trình của mình, Tổng thống Milei đã trích dẫn tư tưởng của nhiều nhà kinh tế và triết gia lỗi lạc như Thomas Sowell, Murray Rothbard, Adam Smith, Hans-Hermann Hoppe và Jesús Huerta de Soto. Ông cũng lồng ghép các quan điểm triết học và văn bản Kinh thánh để củng cố cho các luận điểm kinh tế của mình, tạo nên một bài phát biểu có chiều sâu học thuật và tư tưởng rõ rệt.

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất là việc ông bác bỏ các tình huống lưỡng nan giả tạo giữa đạo đức và hiệu quả. Với tuyên bố "Machiavelli đã chết" (Machiavelli is dead), Milei chỉ trích việc tách rời chính trị khỏi đạo đức. Ông khẳng định rằng những gì công bằng thì không thể không hiệu quả, và ngược lại, những gì hiệu quả thì không thể bất công. Dưới góc độ phân tích động, công bằng và hiệu quả chính là hai mặt của cùng một đồng tiền, một quan điểm mà ông chia sẻ cùng Huerta de Soto.

Về nền tảng đạo đức của chủ nghĩa tư bản, Milei bảo vệ mạnh mẽ quyền tự do kinh doanh như một hệ thống vừa công bằng vừa mang lại hiệu quả cao nhất. Ông dẫn lời Thomas Sowell để cảnh báo rằng chủ nghĩa xã hội dù nghe có vẻ hấp dẫn nhưng luôn dẫn đến những kết cục thảm khốc. Ông lấy ví dụ điển hình về Venezuela, nơi GDP đã sụt giảm tới 80%, đi kèm với tình trạng tham nhũng và cái mà ông gọi là "chế độ độc tài ma túy đẫm máu".

Tổng thống Argentina cũng dành thời gian phân tích về quyền tự nhiên và quyền thực chứng. Dựa trên tư tưởng của John Locke, ông nhấn mạnh các quyền cơ bản không thể xâm phạm là quyền sống, quyền tự do và quyền sở hữu tài sản. Ông đề cao nguyên tắc không xâm lược, yêu cầu sự tôn trọng tuyệt đối đối với kế hoạch cuộc đời của người khác dựa trên việc bảo vệ các quyền tự nhiên này.

Liên quan đến khái niệm công lý trong chủ nghĩa tư bản, Milei trích dẫn luật La Mã của Ulpian, định nghĩa công lý là ý chí thường xuyên và vĩnh cửu nhằm trả lại cho mỗi người những gì thuộc về họ. Ông cho rằng chủ nghĩa tư bản hiện thực hóa lý tưởng này thông qua quyền sở hữu tư nhân, thị trường tự do và sự cạnh tranh lành mạnh giữa các thực thể kinh tế.

Khi thảo luận về hiệu quả của hệ thống kinh tế, Milei chia làm hai khía cạnh: tĩnh và động. Về mặt tĩnh, ông nhắc đến "bàn tay vô hình" của Adam Smith và các chứng minh của Hoppe về tối ưu hóa Pareto mà không cần sự can thiệp của nhà nước. Về mặt động, ông nhấn mạnh sự tăng trưởng giàu có thông qua sáng tạo khởi nghiệp, phân công lao động, tích lũy vốn và ứng dụng công nghệ. Ông cũng dẫn lời Douglass North về việc các thể chế cần phải giảm thiểu sự bất định để thúc đẩy phát triển.

Milei bày tỏ quan điểm phản đối gay gắt việc điều tiết các thị trường đang phát triển, bao gồm cả lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Ông cho rằng hành động có trách nhiệm nhất mà các chính trị gia có thể làm là ngừng gây cản trở cho những người đang nỗ lực làm cho thế giới tốt đẹp hơn. Tại Argentina, ông dẫn chứng việc thực hiện 13.500 cuộc cải cách kể từ năm 2023, giúp xóa bỏ mức thâm hụt GDP 15%, giảm lạm phát từ 300% xuống còn 30% và hạ tỷ lệ nghèo đói từ 57% xuống 27%.

Về vai trò của các giá trị đạo đức, ông khẳng định chủ nghĩa tư bản hoàn toàn phù hợp với cội nguồn Do Thái-Kitô giáo, Hy Lạp và La Mã. Trong nỗ lực phát triển nguồn nhân lực tại Argentina, ông tuyên bố chính phủ đã ngừng việc "cho cá" mà chuyển sang "dạy người dân cách câu cá". Ông cũng bác bỏ quan điểm cho rằng chủ nghĩa tư bản hủy hoại đạo đức bằng cách dẫn chứng tác phẩm của Adam Smith và Deirdre McCloskey.

Kết thúc bài phát biểu, Milei đưa ra lời cảnh báo toàn cầu về mối nguy hiểm từ chủ nghĩa xã hội và "wokeism" (chủ nghĩa thức tỉnh), thứ mà ông gọi là chủ nghĩa xã hội đạo đức giả. Tuy nhiên, ông vẫn giữ thái độ lạc quan khi tin rằng thế giới đang bắt đầu thức tỉnh và Hoa Kỳ sẽ trở thành ngọn hải đăng soi sáng cho phương Tây. Ông kết thúc bằng một ẩn dụ từ Torah về cuộc đấu tranh giành tự do và lời chúc: "Cầu Chúa phù hộ cho phương Tây. Sức mạnh của thiên đường sẽ ở bên chúng ta, và tự do muôn năm, chết tiệt!" (Long live freedom, damn it).

Trong các cuộc phỏng vấn bên lề tại Davos, Tổng thống Milei cũng làm rõ mối quan hệ với Trung Quốc, gọi quốc gia này là một "đối tác thương mại tuyệt vời". Ông nhấn mạnh rằng xuất khẩu của Argentina sang Trung Quốc đã tăng trưởng mạnh trong năm 2025, biến đây thành thị trường quan trọng thứ hai của Argentina chỉ sau Brazil. Ông khẳng định không có sự mâu thuẫn giữa việc duy trì quan hệ chặt chẽ với Trung Quốc và tình hữu nghị với Hoa Kỳ dưới thời Trump.

Milei nhấn mạnh rằng Argentina cần một mối quan hệ thương mại mở với tất cả những ai sẵn sàng mua hàng hóa của họ, coi đó là vấn đề sống còn và tăng trưởng. Ông chỉ trích chủ nghĩa bảo hộ và các rào cản thuế quan, cho rằng việc đóng cửa nền kinh tế sẽ giết chết sự tăng trưởng. Mặc dù vậy, ông vẫn bày tỏ sự ủng hộ một cách khéo léo đối với những ý tưởng tự do đang trỗi dậy tại Mỹ mà không trực tiếp tấn công các chính sách cụ thể của đối tác.

Về chính sách tiền tệ, Milei xác nhận rằng Argentina hiện chưa sẵn sàng để đồng peso thả nổi hoàn toàn. Chính sách hiện tại, bao gồm thả nổi có kiểm soát và tích lũy dự trữ ngoại hối, được ông mô tả là con đường an toàn nhất để giảm thiểu biến động và giúp người dân thích nghi dần trước khi tiến tới một cơ chế tự do hoàn toàn. Ông khẳng định mọi bước đi đều được tính toán để tránh gây ra các cú sốc kinh tế lớn.

Tổng kết về những thành công của các cuộc cải cách, Milei tái khẳng định rằng việc loại bỏ thâm hụt và kiểm soát lạm phát là những minh chứng rõ ràng nhất cho hiệu quả của lộ trình ông đang theo đuổi. Các cải cách không đơn thuần là cắt giảm ngân sách mà là tạo ra môi trường thuận lợi cho đầu tư và tinh thần khởi nghiệp phát triển, giúp người dân Argentina tự đứng vững trên đôi chân của mình.

Cuối cùng, khi thảo luận về sự bất định toàn cầu liên quan đến địa chính trị, thuế quan và AI, Milei tiếp tục ủng hộ việc giảm thiểu sự can thiệp của nhà nước. Ông cho rằng trong một thế giới đầy biến động, điều quan trọng nhất là duy trì các nguyên tắc tự do và để thị trường tự điều chỉnh. Ông gián tiếp ca ngợi sự hồi sinh của các ý tưởng tự do tại Mỹ như một tín hiệu tích cực cho tương lai của toàn bộ khối phương Tây.